λόγος ο του Σταυρού, δύναμη Θεού για τους σεσωσμένους
του Σεβ.Μητροπολίτου Γουμενίσσης , Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου κ.κ Δημητρίου
Σέ μιά μεγαλειώδη σκηνή τῆς Ἀποκαλύψεως ὁ εὐαγγελιστής Ἰωάννης εἶδε μέ τή Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἕνα ἀναρίθμητο πλῆθος λευκοφόρων θριαμβευτῶν ἐνώπιον τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ καί τοῦ Ἀρνίου.
Ποιοί ἦταν ἐκεῖνοι οἱ θριαμβευτές; Ἦταν “ὅσοι πέρασαν τό μεγάλο διωγμό, ἔπλυναν τήν στολή τους καί τήν λεύκαναν μέ τό αἷμα τοῦ Ἀρνίου. Γι᾽ αὐτό στέκονται μπρός στό θρόνο τοῦ Θεοῦ... καί τό Ἀρνίο πού εἶναι στή μέση τοῦ θρόνου θά τούς κατευθύνει σάν βοσκός καί θά τούς ὁδηγήσει στήν πηγή τῆς ζωῆς” (Ἀποκ. 7: 9-17). Τό Ἀρνίο πού μοιράζεται τή δόξα τοῦ Θεοῦ, τό συγκάθεδρο μέ τόν Θεό, εἶναι ὁ σταυρωμένος καί ἀναστημένος Κύριός μας, ὁ Θεάνθρωπος Ἰησοῦς Χριστός. Καί οἱ λαμπροντυμένοι θριαμβευτές εἶναι οἱ Ἅγιοι.
Σύμβολο αὐτῆς τῆς ἀποκαλυπτικῆς κι ἐσχατολογικῆς εἰκόνος εἶναι ὁ ἀνθοστολισμένος δίσκος πού περιφέρουμε σήμερα σέ κάθε Ἐκκλησία, μέ τήν εὐκαιρία τῆς ἑορτῆς τῆς Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Ὁ Σταυρός εἶναι τό σημεῖο τοῦ Θεανθρώπου, καί τά ἄνθη εἶναι ἐκεῖνοι πού μυροβολοῦν “εὐωδία Χριστοῦ”.
Σ᾽ αὐτόν τόν δίσκο συνάζεται συμβολικά ὁλόκληρη ἡ Ἐκκλησία, πού εἶναι ὁ μυστικός καί συγχρόνως καινούριος Παράδεισος. Ὅπως τότε στό κέντρο τοῦ Παραδείσου βρισκόταν τό δένδρο τῆς γνώσεως, ἔτσι τώρα βρίσκεται ὁ πανάγιος καί ζωοποιός Σταυρός, μέ τόν ὁποῖο μᾶς χαρίσθηκε ἡ θεογνωσία καί ἡ θεοκοινωνία. Πάνω στό Σταυρό ὁ Κύριος ἅπλωσε τίς ἄχραντες παλάμες Του καί ἀγκάλιασε ὅλο τόν κόσμο ὡς λυτρωτής ἀπό τό θάνατο καί ἀναδημιουργός καί σωτήρας.
Ὅταν μᾶς ἔπλασε, μᾶς χάρισε τό δῶρο τῆς ζωῆς. Ἀπό τότε πού μᾶς ξαναέπλασε μέ τό σῶμα καί τό αἷμα Του, μᾶς δώρησε πλουσιοπάροχα τή δωρεά τῆς αἰώνιας ζωῆς, πού εἶναι ὁ Ἴδιος. Κι ὅπως στή δημιουργία ἔχουμε τήν φανέρωση τῆς ἀνενδεοῦς κι ἀσύλληπτης ἀγάπης τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ, ἔτσι καί στήν ἀναδημιουργία ἔχουμε: τήν ἐκπλήρωση τοῦ θελήματος τοῦ Πατρός, τόν δοξασμό τοῦ Μονογενοῦς καί τό ἀγαλλίαμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. “Ὁ Σταυρός εἶναι θέλημα τοῦ Πατρός, δόξα τοῦ Υἱοῦ κι ἀγαλλίαμα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος” λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος.
Γι᾽ αὐτό κι ἐμεῖς οἱ χριστιανοί, γιά νά κάνουμε τό σημεῖο τοῦ Σταυροῦ (μιά ἱερή συνήθεια ἀπό τά πρῶτα μαρτυρικά χριστιανικά χρόνια), σχηματίζουμε μέ τέτοιον τρόπο τά δάκτυλά μας, ὥστε νά μᾶς θυμίζουν τήν Ἁγία Τριάδα καί τίς δύο φύσεις τοῦ Κυρίου μας. Κάθε φορά, λοιπόν, πού σχηματίζουμε τό σταυρό, ὁμολογοῦμε ὅτι χάρη στή σταυρική θυσία τοῦ Σωτῆρος εἴμαστε οἰκεῖοι τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Γι᾽ αὐτό καί φέρουμε πάνω μας τήν ζωοποιό σφραγίδα Του, καυχώμενοι γιά τόν Σταυρό σάν τόν ἀπόστολο Παῦλο (Γαλ. 6: 14).
Ἀλλά ὁ Σταυρός εἶναι σημαία νίκης πορφυρωμένη ἀπό τό ἄχραντο αἷμα τοῦ Χριστοῦ μας. Αὐτό ἀκριβῶς μᾶς καθοδηγεῖ νά ἀντιληφθοῦμε καί τ ό χ ρ έ ο ς μ α ς ὡς χριστιανῶν. “Ἡ ὁδός τοῦ Θεοῦ εἶναι σταυρός καθημερινός” λέει ὁ ἅγιος Ἰσαάκ ὁ Σῦρος. Κι αὐτό εἶναι φυσική συνέπεια τῆς σταυρικῆς θυσίας τοῦ Κυρίου. “Ἀφοῦ ὁ Χριστός πέθανε γιά χάρη μας ὡς ἄνθρωπος, κι ἐμεῖς πρέπει νά ὁπλισθοῦμε μέ τό ἴδιο φρόνημα, γιατί ὅποιος πέθανε ὡς πρός τόν παλαιό ἄνθρωπο, ἔπαψε νά ζεῖ μέσα στήν ἁμαρτία” (Α´ Πέτρ. 4: 1).
Μέ ἄλλα λόγια, ὁ Σταυρός πού κάνουμε πρέπει νά ἔχει ἀντίκρισμα στή ζωή μας, γιά νά ἔχει ἀντίκρισμα καί στόν Θεό. Δέν ἔχει σημασία ἄν εἶναι μεγάλος ἤ μικρός ὁ Σταυρός πού θά σχηματίσουμε ἐξωτερικά στό σῶμα μας· σημασία ἔχει πρωτίστως, ἄν ζοῦμε μέ χριστιανική συνέπεια τήν σταυρική ζωή τῆς προσωπικῆς θυσίας καί αὐτοπροσφορᾶς, τῆς κενώσεως ἀπό κάθε ἀτομικό δικαίωμα ἤ συμφέρον χάριν τῆς ὑπακοῆς στόν Θεό καί τῆς ἀγάπης στόν πλησίον.
Κι ἐδῶ ἀκριβῶς οἱ Πατέρες μας, ἑρμηνεύοντας θεοκίνητα τήν Ἁγία Γραφή, ἐκθέτουν τίς διάφορες φανερώσεις ἤ πτυχές τῆς σ τ α υ ρ ι κ ῆ ς ζ ω ῆ ς. Κάθε πιστός, γράφει ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, συσταυρώνεται μέ τόν Χριστό ἀνάλογα μέ τήν δύναμη πού ἔχει καί μέ τήν συνήθεια καί τήν ποιότητα τῆς ἀρετῆς πού ὑπάρχει μέσα του. Ἔτσι, ἄλλος σταματᾶ τίς ἁμαρτωλές πράξεις, ἄλλος σβήνει τά πάθη, ἄλλος διώχνει ἀκόμη καί τίς φαντασίες πού γεννῶνται ἀπό τά πάθη, ἄλλος προφυλάσσει τόν ἑαυτόν του ἀκόμη καί ἀπό τούς ἐμπαθεῖς λογισμούς καί τίς ἐπιθυμίες κ.ο.κ.
Συνοψίζοντας ὀφείλω νά τονίσω δύο πράγματα, δύο συντεταγμένες τῆς σταυρικῆς ζωῆς. Πρῶτον, τόν λόγο τοῦ ἀποστόλου Παύλου: “ἔχω πεθάνει πάνω στό Σταυρό μαζί μέ τόν Χριστό· δέν ζῶ πλέον ἐγώ, ἀλλά στό πρόσωπό μου ζεῖ ὁ Χριστός· καί ἡ σημερινή σωματική μου ζωή εἶναι ζωή βασισμένη στήν πίστη μου στόν Υἱό τοῦ Θεοῦ” (Γαλ. 2: 19-20). Αὐτό σημαίνει ὅτι ἡ σταυρική ζωή δέν εἶναι αὐτοσκοπός, ἀλλά εἶναι ἡ μόνη ὁδός κοινωνίας μέ τόν Χριστό.
Δεύτερον, τόν λόγο τοῦ ἁγίου Ἰσαάκ τοῦ Σύρου πού εἶναι περίληψη τῆς ἁγιογραφικῆς διδαχῆς: “σταυρώσου ἀντί νά σταυρώσεις”, πού δείχνει ἀκριβῶς τόν (μόνο αὐθεντικό) κοινωνικό χαρακτήρα τῆς σταυρικῆς ζωῆς, ἡ ὁποία εἶναι ζωή αὐτοθυσίας καί ἀνιδιοτελοῦς ἀγάπης κατά τό ὑπόδειγμα τοῦ Χριστοῦ μας.
Ὅλα αὐτά, βεβαίως, δέν συγκινοῦν τούς πολλούς· δέν βρίσκουν ἀπήχηση σέ κείνους πού μέ καλπάζοντα ρυθμό καταναλώνουν τίς βιωτικές ἀνέσεις καί ἀπολαύσεις· φαίνονται ὡς παράδοξες καί ἐξωπραγματικές θρησκευτικές ἰδέες πού δέν ἐγγίζουν τόν σύγχρονο ἐξελιγμένο ἄνθρωπο. Ἀλλά ἡ Ἐκκλησία δέν θαμπώνεται ἀπό τίς ἐξωτερικές συνθῆκες τῆς ξέφρενης κοσμικῆς ζωῆς οὔτε μπορεῖ νά κενώσει τό κήρυγμά της, γιά νά πεῖ πράγματα πού θά ἀκούγονται εὐχάριστα. Ἡ Ἐκκλησία εὐαγγελίζεται τόν σταυρωθέντα καί ἀναστάντα Χριστό, πού εἶναι ὁ μοναδικός Σωτήρας, καί μᾶς δείχνει τόν δρόμο τῆς ἀληθινῆς ζωῆς πού ὀφείλουμε νά βαδίσουμε καί νά δώσουμε νόημα στήν πεζότητα τοῦ βίου μας.
Γι᾽ αὐτό ἀκριβῶς, ἡ Ἐκκλησία σήμερα μᾶς δείχνει τή μοναδική θύρα τοῦ μοναδικοῦ Παραδείσου, τόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ. Εἶναι ἡ ἀπόδειξη τῆς πιό μεγάλης ἀγάπης, τῆς ἀγάπης πού ἔχει καί πού ἔδειξε ὁ Θεός γιά μᾶς.
