ΑΡΘΡΑ του Δρ. Κωνσταντίνου Βαρδάκα Το ΠΟΘΟΥΜΕΝΟ είναι το τέλος του μεγάλου παιδαγωγικού κανόνος του Ελληνικού Ορθόδοξου Γένους.
Το ΠΟΘΟΥΜΕΝΟ είναι η πραγματικότητα της επανεκκίνησης της συναλληλίας, του φιλότιμου και της αρχοντικής λεβεντιάς.
Το ΠΟΘΟΥΜΕΝΟ είναι η αναστήλωση του Ελληνοχριστιανικού πολιτισμού στην σωστή αποστολική του πορεία.
Η πρώτη συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης ήταν η πλέον αυθόρμητη γιατί ξεκίνησε δίχως οργανωτές , σπόνσορες και άλλα ...πήγε ο λαός εκεί για να φωνάξει ...προσήλθαμε και εμείς και όπως θα το κατανοήσετε .."βλέπαμε" ανάμεσα στο πλήθος του κόσμου "Αγίους" ..ναι Αγίους ..τότε αναγκάστηκε και η εκκλησιαστική εξουσία να προσέλθει ..ασθμαίνοντας στο βήμα.
Από την αρχή φαινόταν ότι όλα ήταν προδομένα..η Ελληνικοτάτη Μακεδονία ανέβαινε τον Γολγοθά της και περιμένει την ΑΝΑΣΤΑΣΗ .. με όσα θα γίνουν στα Βαλκάνια ..ο φιλάνθρωπος Σόρος και τα παιδιά του επιμένουν και ο Ιούδας επέμενε αλλά στο τέλος αντί να ανέβει στο πολιτικό θεωρείο ανέβηκε άλλου .
Δεν είναι μόνο η τραγωδία στο Μάτι ή στα Τέμπη ήταν και η τραγωδία της δόλιας μεθόδευσης για την Μακεδονία μας ..ήταν η τραγωδία της Marfin..η τραγωδία των μνημονίων , η τραγωδία της Πανδημίας και η άλλη η νέα " τραγωδία" έμπροσθεν μας ;
Δεν ακούμε καμία πολιτική δύναμη να λέει αυτό που είπαμε τότε και έγινε πανό..
" η καρδιά της Ελλάδος είναι η Μακεδονία και η καρδιά της Μακεδονίας είναι η Παναγία "
Την ολιγωρία, τα μικροσυμφέροντα , τις δημόσιες σχέσεις και το βόλεμα θα τα πληρώσουμε όλοι μας.
Πολλές ψυχές αγνές είδαν την Υπεραγία Θεοτόκο να " σκουπίζει " στους δρόμους της Ελλάδος ...
Ενώ οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν εισέλθει σε οριακό σημείο, η ένταση στο Hormuz αυξήθηκε κατακόρυφα την 26η Μαίου, με τους Αμερικανούς να χτυπούν το λιμάνι του Bandar Abbas, αλλά τους Φρουρούς της Επανάστασης να ανταποδίδουν με σφοδρότητα τα πλήγματα, σαρώνοντας με αντιπλοϊκούς πυραύλους δύο καταδρομικά πολεμικά πλοία των ΗΠΑ, σύμφωνα με ρεπορτάζ διεθνών ΜΜΕ.
Συγκεκριμένα, οι Ιρανοί φέρονται, να απάντησαν στην αμερικανική επιθετικότητα με εκτόξευση αντιπλοϊκών πυραύλων κατά των αντιτορπιλικών των ΗΠΑ, ενώ ιρανικές δυνάμεις κατέρριψαν τουλάχιστον ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος των ΗΠΑ.
Ακολούθως, στις 26/5 το Ιράν έστειλε ένα νέο ισχυρό μήνυμα στη Δύση, βυθίζοντας ένα τάνκερ δυτικών συμφερόντων περί τα 90 μίλια ανοιχτά των ακτών του Ομάν.
Παράλληλα, οι Ιρανοί φέρονται να εξώθησαν εκτός εναερίου χώρου τους ένα μαχητικό αεροσκάφος F-35 του αμερικανοϊσραηλινού συνασπισμού.
Διαβάζουμε και αν ο κ Γ. Αποστολάκης θλίβεται εμείς αναρωτιόμαστε που υπάρχει φρένο όταν εμείς οι Ορθόδοξοι ψάχνουμε πνευματικό φρένο μέσα στην Αγία Εκκλησία ..αν σας λείπουν οι Αίθουσες με κανένα κονδύλι από τα πολλά μπορεί να βρεθεί χώρος κατάλληλος
" Από την Αγία Τράπεζα στο πολιτικό πάνελ
Καντήλια, κάμερες και πολιτική υποκρισία"
Γεωργιος Αποστολάκης: Πρώτα οι συναυλίες, μετά τα πάνελ, στο τέλος τι;
Ομολογώ ότι όταν είδα τις φωτογραφίες της εκδήλωσης αισθάνθηκα βαθιά θλίψη. Όχι πολιτική. Εκκλησιαστική. Αισθάνθηκα όμως χρέος να καταθέσω την άποψή μου.
Κάποτε οι χριστιανοί έμπαιναν στον ναό για να ανάψουν κερί, να γονατίσουν, να σιωπήσουν, να κλάψουν, να προσευχηθούν. Σήμερα, σε ορισμένες περιπτώσεις, φαίνεται πως κάποιοι θεωρούν ότι ο ναός μπορεί να λειτουργεί και ως αίθουσα πολιτικής προβολής, δημόσιων σχέσεων και επικοινωνιακού “rebranding” της εξουσίας.
Το πρόσφατο γεγονός σε ιερό ναό της Μητροπόλεως Σταγών και Μετεώρων[1], όπου οργανώθηκε εκδήλωση με σαφές κυβερνητικό και πολιτικό πρόσημο, δεν είναι ένα “αθώο περιστατικό”. Είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης αλλοίωσης του ορθόδοξου φρονήματος. Διότι όταν βλέπει κανείς τη σύνθεση του πάνελ, τα πολιτικά πρόσωπα που έσπευσαν, τον χαρακτήρα της εκδήλωσης και και το επικοινωνιακό της ύφος, αντιλαμβάνεται εύκολα ότι δεν επρόκειτο για πνευματική σύναξη, αλλά για δημόσια πολιτική παρουσίαση “έργου”.
Και γεννάται εύλογα το ερώτημα: Πόσοι από αυτούς που φωτογραφήθηκαν κάτω από τις εικόνες και τα καντήλια εκκλησιάζονται πραγματικά; Πόσοι πιστεύουν; Πόσοι βλέπουν την Εκκλησία ως Σώμα Χριστού και όχι ως χρήσιμο σκηνικό λαϊκής νομιμοποίησης;
Γιατί εδώ ακριβώς βρίσκεται η μεγάλη υποκρισία της εποχής μας. Μια πολιτική τάξη που νομοθετεί καθημερινά εναντίον της ορθόδοξης ανθρωπολογίας, εναντίον της παραδόσεως, εναντίον της πνευματικής ελευθερίας του ανθρώπου, εμφανίζεται ξαφνικά μέσα στους ναούς για να φωτογραφηθεί δίπλα σε ιερείς και δεσποτάδες, αναζητώντας λίγη από τη χαμένη κοινωνική αξιοπιστία της πίστεως.
Η εξουσία γνωρίζει καλά κάτι: ο λαός εξακολουθεί να εμπιστεύεται περισσότερο το ράσο παρά το κοστούμι. Γι’ αυτό και επιδιώκει τη “μετάγγιση” κύρους. Δεν χρησιμοποιεί την Εκκλησία επειδή πιστεύει. Τη χρησιμοποιεί επειδή την χρειάζεται.
Εξίσου βαριά, όμως, είναι και η ευθύνη εκείνων των εκκλησιαστικών προσώπων που ανοίγουν τον ναό σε αυτή τη λογική.
Διότι ο ορθόδοξος ναός δεν είναι “πολυχώρος”. Δεν είναι πολιτιστικό κέντρο. Δεν είναι συνεδριακή αίθουσα. Δεν είναι χώρος κοσμικών δρωμένων με “χριστιανικό περιτύλιγμα”.
Είναι τόπος αγιασμού. Τόπος Θυσίας. Τόπος παρουσίας του Θεού.
Οι Ιεροί Κανόνες, η πατερική παράδοση και ολόκληρο το βίωμα της Ορθοδοξίας αντιμετώπιζαν πάντοτε τον ναό με δέος. Η Αγία Τράπεζα δεν υπάρχει για να γίνεται φόντο πολιτικών φωτογραφιών. Ο ναός δεν καθαγιάστηκε για να φιλοξενεί κομματικές εκδηλώσεις, χορωδίες κοσμικού χαρακτήρα, συναυλίες, δημόσιες σχέσεις και κάθε είδους “δρώμενα”.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πλάνη πολλών καλόπιστων ιερέων: νομίζουν ότι έτσι “φέρνουν κόσμο στην Εκκλησία”. Στην πραγματικότητα, όμως, συνηθίζουν τον άνθρωπο να βλέπει τον ναό όχι ως τόπο μετανοίας και ιερής σιωπής, αλλά ως έναν ακόμη κοινωνικό χώρο πολλαπλών χρήσεων.
Αυτό λέγεται αποϊεροποίηση. Και η αποϊεροποίηση δεν έρχεται πάντα με βεβήλωση ή διωγμό. Συχνά έρχεται “γλυκά”, με εκδηλώσεις, χειροκροτήματα, μικρόφωνα, πολιτιστικές βραδιές, “καλές προθέσεις” και επικοινωνιακή εξωστρέφεια.
Ο ναός παύει σιγά-σιγά να προκαλεί φόβο Θεού. Γίνεται οικείος με κοσμικό τρόπο. Και τελικά μετατρέπεται από ουρανό σε αίθουσα.
Ακόμη πιο τραγικό, όμως, είναι κάτι άλλο. Κεντρικό πρόσωπο της εκδήλωσης φέρεται να ήταν ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Δηλαδή ο βασικός πολιτικός εκφραστής και προωθητής των ηλεκτρονικών ταυτοτήτων, του προσωπικού αριθμού και συνολικά του υποχρεωτικού ψηφιακού μετασχηματισμού της ζωής.
Εκεί δηλαδή, όπου πλήθος πιστών εκφράζει αγωνία για έναν επερχόμενο ψηφιακό έλεγχο χωρίς όρια. Εκεί όπου ο ίδιος ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης μιλούσε με δραματικό τρόπο και προφητικό λόγο για την πνευματική διάσταση της ηλεκτρονικής επιτήρησης και του ολοκληρωτικού ελέγχου του ανθρώπου.
Και εδώ αποκαλύπτεται μια ακόμη φοβερή αντίφαση της εποχής μας: Τιμούν τον Άγιο με αγρυπνίες. Ψάλλουν τα απολυτίκιά του. Γεμίζουν τους ναούς στις εορτές του. Αλλά αδιαφορούν πλήρως για τη διδασκαλία και τις προειδοποιήσεις του.
Ένας “εορταστικός” Παΐσιος είναι αποδεκτός. Ένας προφητικός Παΐσιος ενοχλεί. Γι’ αυτό και πολλοί θέλουν τον Άγιο ακίνδυνο: σε εικόνες, σε λουλούδια και σε πανηγυρικούς λόγους. Όχι όμως ως φωνή αφυπνίσεως απέναντι σε ένα σύστημα που επιχειρεί να μετατρέψει τον άνθρωπο σε αριθμό, δεδομένο και ψηφιακά διαχειρίσιμη μονάδα.
Το πιο οδυνηρό, τελικά, δεν είναι ότι οι πολιτικοί χρησιμοποιούν την Εκκλησία. Η εξουσία πάντοτε το επιχειρούσε. Το τραγικό είναι όταν εκκλησιαστικοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι έτσι συνεργούν, έστω άθελά τους, στη σταδιακή αλλοίωση του ορθόδοξου φρονήματος και στην αποδυνάμωση της ιερότητας του ναού.
Και τότε ο ναός, αντί να θυμίζει Βασιλεία Θεού, αρχίζει να θυμίζει δημόσια σκηνή του κόσμου τούτου. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο των καιρών μας.
Πολύ ορθή η παρακάτω επισήμανση την στιγμή που αναρωτιόμαστε ..τι θα κάνουμε δίχως τους βάρβαρους ...κατά Καβάφη πλευρά
Διαβάζουμε:
«Στο χιλιοστό»
Αν έχετε δει κάποιο επεισόδιο από το ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό», των δημοσιογράφων Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού, θα έχετε παρατηρήσετε ότι πολλοί απ’ αυτούς που κατέστρεψαν την Ελλάδα, αυτοπαρουσιάζονται ως διασώστες της χώρας. Προσωπικά θέλω να πιστεύω ότι η στάση τους αυτή προκύπτει μέσα από συγκεκριμένους ψυχολογικούς και πολιτικούς μηχανισμούς. Αν όχι, αν δηλαδή αυτά που λένε τα πιστεύουν κιόλας, η κατάσταση είναι τραγική.
θα γίνεται εμπλοκή στο Αιγαίο και Πόλεμος στον Περσικό και εδώ θα γίνονται δημοσκοπήσεις ;
Θα γίνεται πανζουρλισμός στα Χρηματιστήρια και εδώ θα διαβάζουμε δημοσκοπήσεις ;
Ο ιστορικός μετά θα τα περιγράφει ως ΤΣΙΡΚΟ ανθρώπων που έβλεπαν μόνο την πολιτική τους επιβίωση και προσπαθούσαν να σκεπάζουν την κοπριά.
Αν δεν ομονοήσουμε σε αυτές τις δύσκολες στιγμές δεν θα δούμε διέξοδο στα αδιέξοδα που θα υψωθούν αρχής γενομένης από μια πρωτοφανή ενεργειακή κρίση που φέρνει την παρόμοια της διατροφική.
ΣΤΩΜΕΝ καλώς
Δρ.Κωνσταντίνος Βαρδάκας
Εν τω μεταξύ διαβάζουμε:
Τρόμος για... νέο πόλεμο - Οι Ιρανοί κατέρριψαν αμερικανικό drone MQ-9, ανάγκασαν σε άτακτη υποχώρηση F-35 - Οι Αμερικανοί χτύπησαν δύο πλοία και μια βάση εκτόξευσης πυραύλων των Φρουρών της Επανάστασης.
Ιρανοί υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι μεταβαίνουν στη Μόσχα προκειμένου να συζητήσουν τις λεπτομέρειες της συμφωνίας ενώ ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Mohammad Ishaq Dar βρίσκεται στη Νέα Υόρκη…
Και ενώ στο παρασκήνιο διεξάγονται εντατικές διαπραγματεύσεις, οι επιθέσεις του αμερικανικού ναυτικού σε πλοία και σε βάση εκτόξευσης πυραύλων των Φρουρών της Επανάστασης έχει προκαλέσει οργή στην Τεχεράνη…
“Ε Γιάννη, με παίρνουν, σώσε με”… κι ο Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος μαρμάρωσε τους Τσέτες
Ο π. Γεράσιμος Φωκάς συχνά έλεγε ότι είχε γνωρίσει και είχε μιλήσει με την εγγονή μιας όμορφης γυναίκας από το Προκόπι της Καππαδοκίας, που έκανε τα χέρια της χωνί και φώναξε:
“ Ε Γιάννη, με παίρνουν…Σώσε με…” και ο Άγιος Ιωάννης ο Ρώσος, που η εκκλησιά του ήταν κοντά στο σπίτι της, μαρμάρωσε τους Τσέτες, που ήρθαν να κλέψουν την πανέμορφη νεόνυμφη και δεν ολοκλήρωσαν το ανόσιο έργο τους.
Είχε πάρει προσκυνητές στο Προκόπι και εκείνο το “Φως Ιλαρόν” που έψαλλε στο λεωφορείο, διασχίζοντας τη διψασμένη για «το Ύδωρ το Ζων» μικρασιατική ενδοχώρα, ήταν το ωραιότερο της ζωής τους.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από όλο εκείνο τον πνευματικό πλούτο που ο π. Γεράσιμος προσέφερε;
Μεταξύ άλλων έλεγε:
Λίγο πριν την κοίμησή του γύρεψε να κοινωνήσει ο Άγιος και ο παπάς φοβήθηκε μήπως τον δουν οι Τούρκοι να πηγαίνει με τα Άγια και βεβηλώσουν την Θεία Κοινωνία. Τότε έσκαψε ένα μήλο και έβαλε εκεί τη Θεία Κοινωνία και πήγε στο στάβλο και κοινώνησε τον Όσιο.
Ήταν νεαρός, το είδατε, παλικάρι ήταν, φαίνεται πολύ καλά. Εκοιμήθη το 1730 στις 27 Μαγιού. Μετά από χρόνια, όταν έγινε ανακομιδή, το άγιο λείψανο βρέθηκε άφθαρτο ευωδιάζον. Οι Έλληνες, τότε είχαμε Έλληνες πολλούς εκεί, έκτισαν ναό περίτρανο. Στο Προκόπιο της Καππαδοκίας λοιπόν, στο Ναό του Αγίου Βασιλείου ήταν τοποθετημένο το σκήνωμα του Όσιου Ιωάννου του Ρώσου. Το ιερό λείψανο βρισκόταν μέσα σε μια ξύλινη λάρνακα. Αυτό το ναό γκρέμισε ένας δήμαρχος πριν 30 χρόνια. Μόνο οι πόρτες του, που ήταν πολύ καλές, ξύλινες σκαλιστές, σώζονται τώρα, τις είδαμε, τις έβαλε στο δημαρχείου. Ισοπέδωσε τον ναό, τον έκανε πλατεία.
Το Άγιο Λείψανο έμεινε εκεί μέχρι το 1924. Έκανε θαύματα πολλά και στους Τούρκους και στους Έλληνες. Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, με την ανταλλαγή των πληθυσμών, οι Έλληνες πρόσφυγες πήραν μαζί τους αρχαία κειμήλια, ιερές εικόνες, άγια ποτήρια, ιερά σκεύη και ήθελαν να πάρουν και το Ιερό Λείψανο του Αγίου Ιωάννου του Ρώσου, αλλά οι Τούρκοι το έμαθαν και έκαναν επανάσταση, δεν ήθελαν να χάσουν τον Άγιο, «να μείνει εδώ», έλεγαν, «ποιος θα κάνει θαύματα μετά;» Ήταν διαταγή λοιπόν από τις Τουρκικές αρχές να μην πάρουν το Ιερό Λείψανο από την εκκλησία, γιατί όπως ισχυρίζονταν πάντα, ο Άγιος είχε ζήσει στην πατρίδα τους και άρα τους ανήκε.
Είχαν καθορισθεί οι μέρες που θα έφευγε ο κάθε Έλληνας. Την άλλη μέρα το πρωί που ήταν 10 Σεπτεμβρίου 1924 έφευγε ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος. Τον βρήκαν και τον παρακάλεσαν να πάρει μαζί του τον Όσιο. Αυτός με μεγάλη χαρά δέχτηκε. Έτσι λοιπόν, την ίδια νύχτα, ο κλειδαράς άνοιξε την πόρτα, πήραν το σκήνωμα του Οσίου, το τύλιξαν με ένα κιλίμι που το έραψαν προσεκτικά γύρω – γύρω και το πέρασαν από το τελωνείο, λέγοντας ότι ήταν ρούχα και τρόφιμα. Έτσι το σκήνωμα του Οσίου, ταξίδευσε στο λιμάνι της Μερσίνας. Και από το λιμάνι της Μερσίνας, που είναι απέναντι από την Κύπρο, από εκεί έφυγαν και έκαναν την εισβολή στην Κύπρο. Από εκεί έφυγε και το Κεφαλλονίτικο καράβι που μετέφερε τους πρόσφυγες με τον Άγιο, όπως σας είπα και πριν.
Όταν το καράβι βρισκόταν μεσοπέλαγα, κοντά στη Ρόδο συνέβη το εξής περίεργο περιστατικό. Κάποια στιγμή και ενώ οι μηχανές δούλευαν στο φουλ, το καράβι σταμάτησε να προχωράει και περιστρεφόταν στο ίδιο σημείο. Ο κυβερνήτης, αφού βεβαιώθηκε ότι δεν υπήρχε καμμιά βλάβη στο καράβι του, τρομοκρατήθηκε και ρώτησε τους υπευθύνους των προσφύγων: «Κύριοι, μήπως έχετε τίποτα ιερό μαζί σας στο πλοίο»;
Του εξήγησαν ότι κάτω στο αμπάρι βρισκόταν το σκήνωμα του Όσιου Ιωάννου του Ρώσου και τότε ο κυβερνήτης διέταξε να μεταφερθεί αμέσως και να τοποθετηθεί στο σαλόνι. Εκεί οι ιερείς που βρίσκονταν στο πλοίο έκαναν δέηση μπροστά στο σκήνωμα και αμέσως το καράβι άρχισε να ταξιδεύει ομαλά στη ρότα του, σε μια θάλασσα ήρεμη και γαλήνια.
Τραμπ: Το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν είτε θα παραδοθεί στις ΗΠΑ είτε θα καταστραφεί
Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται να συζητήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα πριν τεθεί σε εφαρμογή μια πιθανή εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών...
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ "99 με τον πόλεμο και μια με την ειρήνη " τους τα είπε ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ ο Αιτωλός και αυτοί παίζουν χρηματιστηριακά παιχνίδια
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΞΕΛΙΞΗ
Χτύπησαν με πυραύλους το λιμάνι Bandar Abbas στο Ιράν, ενώ διαπραγματεύονται για συμφωνία στο Κατάρ...
διαβάζουμε...
" Ο αμερικανικός στρατός πραγματοποίησε «επιθέσεις αυτοάμυνας» με στόχο ιρανικές θέσεις εκτόξευσης πυραύλων και σκάφη γύρω από το Στενό του Ορμούζ τη Δευτέρα, εν μέσω εκεχειρίας μεταξύ των δύο χωρών και συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ."
Στην περιοχή της Ουκρανίας, σ’ ένα χωριό της Μικρορωσίας, εκεί όπου τα ήσυχα νερά του Δνείπερου ποταμού διασχίζουν και ποτίζουν τον μεγαλύτερο σιτοβολώνα του κόσμου, γεννήθηκε γύρω στο 1690 ο Ιωάννης. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς, δίκαιοι και τίμιοι. Δίδαξαν στο παιδί τους από τη μικρή ηλικία τα ιερά γράμματα, την τέχνη της προσευχής και τον δρόμο της θυσίας και της αγάπης και προς τον Θεό και προς τους ανθρώπους. Ο Ιωάννης τα δεχόταν όλα με ευγνωμοσύνη. Τα εφάρμοζε με πιστότητα.
Βαρυφορτωμένο ξεκίνησε το πρωί της 10ης Σεπτεμβρίου 1924 το πλοίο «Βασίλειος Δεστούνης» από το λιμάνι της Μερσίνας της Μικράς Ασίας με προορισμό την Εύβοια. Δεν μετέφερε μόνο 800 πονεμένους ρακένδυτους Μικρασιάτες πρόσφυγες. Στο αμπάρι του το πλοίο έκρυβε πολύτιμο θησαυρό. Ήταν ξύλινη (από κυπαρίσσι) λάρνακα με το τίμιο ιερό σκήνωμα του 40χρονου οσίου Ιωάννου του Ρώσου. Οι τουρκικές αρχές είχαν απαγορεύσει αυστηρά στους Χριστιανούς τη μεταφορά του αγίου από το Προκόπιο. Είχαν μάλιστα σφραγίσει τον ομώνυμο περικαλλή ιερό Ναό του. Αλλά ο πιστός σιδηρουργός του Προκοπίου με άδεια του ευλαβεστάτου ιερέως π. Χαραλάμπους Αβερκιάδη τη νύχτα της 9ης Σεπτεμβρίου τόλμησε και παραβίασε κρυφά τον ιερό Ναό.
Και ο τολμηρός Έλληνας και πιστός Μικρασιάτης Παναγιώτης Παπαδόπουλος, που επρόκειτο την επομένη να ταξιδέψει για την Ελλάδα, ανέλαβε να περιτυλίξει με κιλίμια το ιερό Λείψανο. Και με κίνδυνο της ζωής του το πέρασε από το τουρκικό τελωνείο.
Τόσο μεγάλη ευσέβεια και πίστη είχαν οι αγαπημένοι μας Μικρασιάτες πρόσφυγες. Μπορεί να έφθασαν στην μητροπολιτική Ελλάδα μας πάμφτωχοι υλικά, αλλά μας έφεραν τον ζωντανό τους πλούτο της Ορθοδόξου Παραδόσεως και ζωής όχι μόνο με το ήθος και την αρχοντιά τους, αλλά και με τα πλούσια εκκλησιαστικά κειμήλια, τις περίπυστες άγιες εικόνες και προπαντός με τα θησαυρίσματα των ιερών Λειψάνων των Αγίων τους.
Έτσι η Εύβοια χάρις στην πίστη των ευσεβών Μικρασιατών του Προκοπίου της Ανατολής απέκτησε τον θησαυρό αυτό, δηλαδή το ιερό άφθορο Λείψανο του αγίου Ιωάννου του Ρώσου. Σήμερα ευρίσκεται μέσα σε ασημένια Λάρνακα στον ομώνυμο περίλαμπρο Ναό του στο χωριό Νέο Προκόπιο στα βόρεια της νήσου.
Ποιος όμως ήταν ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος;
Στην περιοχή της Ουκρανίας, σ’ ένα χωριό της Μικρορωσίας, εκεί όπου τα ήσυχα νερά του Δνείπερου ποταμού διασχίζουν και ποτίζουν τον μεγαλύτερο σιτοβολώνα του κόσμου, γεννήθηκε γύρω στο 1690 ο Ιωάννης. Οι γονείς του ήταν ευσεβείς, δίκαιοι και τίμιοι. Δίδαξαν στο παιδί τους από τη μικρή ηλικία τα ιερά γράμματα, την τέχνη της προσευχής και τον δρόμο της θυσίας και της αγάπης και προς τον Θεό και προς τους ανθρώπους. Ο Ιωάννης τα δεχόταν όλα με ευγνωμοσύνη. Τα εφάρμοζε με πιστότητα.
Την εποχή εκείνη τσάρος της Ρωσίας ήταν ο Μέγας Πέτρος, άνθρωπος πολεμοχαρής και σκληροτράχηλος. Ο Ιωάννης σε νόμιμη ηλικία κατετάγη στο ρωσικό στρατό. Έλαβε μέρος στον ατυχή ρωσοτουρκικό πόλεμο (1711), που διήρκεσε 7 χρόνια και είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες Ρώσοι στρατιώτες να συλληφθούν αιχμάλωτοι από τους Τατάρους. Ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν και ο νέος τότε στρατιώτης Ιωάννης. Οι Τάταροι πούλησαν τον Ιωάννη σε κάποιον Τούρκο αξιωματικό του ιππικού, τον Ομέρ αγά από το Προκόπιο της Μικράς Ασίας, μια πόλη που ήταν κτισμένη σε υψόμετρο 1.200 μέτρων, 60 χιλιόμετρα έξω από την Καισάρεια της Καππαδοκίας.
Πολλοί τότε στρατιώτες αρνήθηκαν την ορθόδοξη πίστη τους πιεζόμενοι από τις απειλές των αλλόθρησκων Τούρκων. Μπροστά στα δώρα και τις υποσχέσεις των Αγαρηνών εκάμφθησαν. Αλλά ο γενναίος Ιωάννης παρέμεινε αλύγιστος στον ορθόδοξη πίστη του. Μέσα του βασίλευε η ευσέβεια και η βαθιά πεποίθηση ότι ο Θεός δεν θα τον εγκαταλείψει. Παραδίδει τη ζωή του στον Θεό με σύνθημά του: «Κύριος ποιμαίνει με, και ουδέν με υστερήσει» (Ψαλ. κβ΄ 1).
Προχωρεί γαλήνια, ατάραχα. Σηκώνει με υπομονή τον σταυρό του από τις ειρωνείες και τις περιφρονήσεις των άλλων που τον φώναζαν «κιαφίρη», δηλαδή άπιστο. Σταθερή είναι και η ομολογία του προς τον αγά του. «Είσαι αφέντης – του λέει – μόνο του σώματός μου, όχι όμως και της ψυχής μου. Είμαι πρόθυμος να υπακούω σε όλες τις διαταγές σου, εφ’ όσον με αφήσεις ελεύθερο στην πίστη μου. Διαφορετικά, εάν με πιέσεις να αλλαξοπιστήσω, ευχαρίστως σου παραδίδω την κεφαλή μου και όχι την πίστη μου. Χριστιανός γεννήθηκα, Χριστιανός θα αποθάνω. Τον Χριστό δεν πρόκειται να αρνηθώ».
Η σταθερή αυτή ομολογία του Ιωάννη συνδυασμένη πάντοτε με την εργατικότητα, την ταπεινοφροσύνη και την ευγενή συμπεριφορά του, τον έκαμαν πολύ συμπαθή στο σκληρό του αφεντικό.
Ο Ομέρ είχε αναθέσει στον Ιωάννη την ευθύνη του στάβλου του. Εκεί μέσα κάτω από ταπεινές συνθήκες, μέσα σε δυσοσμία και σε υγρό και σκοτεινό περιβάλλον ο Ιωάννης ο αιχμάλωτος και δούλος ζούσε αγία ζωή. Ήταν συνεπής και ακριβής όχι μόνο στα καθήκοντα της ευτελούς αυτής εργασίας αλλά και στα πνευματικά του καθήκοντα. Δοξολογούσε τον Θεό συνεχώς. Αναπολούσε τις ταπεινές συνθήκες κάτω από τις οποίες γεννήθηκε ο Κύριος στο σπήλαιο της Βηθλεέμ. Και Τον ευχαριστούσε, γιατί τον αξίωνε να ζει και αυτός σε τέτοιο περιβάλλον.
Σε κάποια γωνία του στάβλου ξάπλωνε ήσυχος και ειρηνικός για να ξεκουραστεί τις νύχτες. Αρκετές όμως νύχτες έφευγε. Πήγαινε στον γειτονικό αρχαίο ναό του Αγίου Γεωργίου, λαξευμένο σε βράχο, και εκεί όρθιος στον Νάρθηκα έκανε τις ακολουθίες του… Προσευχόταν με θέρμη μέσα στη νυχτερινή γαλήνη. Κάθε Σάββατο κοινωνούσε τα άχραντα Μυστήρια. Όλο και ελαμπρύνετο. Ένας ύμνος που τον εγκωμιάζει γράφει: «Καθαρός τῷ σώμματι καί τῇ ψυχῇ ὅλος γέγονας».
Το ζεύγος των αφεντικών του θαύμαζε όλο και περισσότερο τη βιωτή του απλού και ταπεινού αυτού δούλου. Του προσέφεραν λοιπόν ένα μικρό δωμάτιο για να ζει πιο άνετα. Ο Όσιος όμως ευγενικά το αρνήθηκε. Προτίμησε να ζει μέσα στην κακοπάθεια και την άσκηση παρά μέσα στη χλιδή και την άνεση. Ο ταπεινός τόπος του στάβλου «του εξασφάλιζε», όπως γράφει ο βιογράφος του, «την ευωδία του Αγίου Πνεύματος». Ζούσε λιτά, με ελάχιστη τροφή, και πλούσια προσευχή. Όλα τα δεχόταν αγόγγυστα. Και όταν ο αφέντης του πορευόταν έφιππος, εκείνος τον ακολουθούσε πεζός ταπεινά σαν σκλάβος του ψελλίζοντας λόγια του Ψαλτηρίου.
Η παρουσία του αγίου αυτού υπηρέτη και σκλάβου Ιωάννη ήταν μια συνεχής ευλογία για τον Ίππαρχο αγά του Προκοπίου. Το σπιτικό του όλο και πλούτιζε. Έγινε «ο πλουσιότερος και ο πλέον αξιοσέβαστος στον πόλη» άνθρωπος. Ο Ιωάννης είχε πλέον αποκτήσει κύρος. Όλοι τον σέβονταν. Σταμάτησαν οι ειρωνείες και οι εμπαιγμοί των άλλων.
Κάποια περίοδο που ο αγάς – σαν ευσεβής Μουσουλμάνος – είχε φύγει σε ιερή αποδημία – προσκύνημα στη Μέκκα, η γυναίκα του θέλησε να καλέσει σε φαγητό φίλους και γνωστούς για να ευχηθούν για τον ασφαλή γυρισμό και την καλή υγεία του αγά της. Καθώς έφερνε η κυρία στους συνδαιτυμόνες το γνωστό φαγητό της Ανατολής, το πιλάφι, στράφηκε προς τον Ιωάννη και του είπε: «Πόση χαρά θα ένιωθε, Γιοβάν, σήμερα ο αφέντης σου, αν γευόταν από αυτό το αγαπημένο του φαγητό.» Ο Ιωάννης με απλότητα ζήτησε ένα πιάτο με πιλάφι. Και με τη δύναμη της αδιακρίτου πίστεως και θερμής προσευχής του το πιάτο θαυματουργικώς απεστάλη στο αφεντικό του! Οι παριστάμενοι δεν πίστεψαν. Γέλασαν… Όταν όμως μετά από καιρό επέστρεψε ο αγάς και έφερε πίσω το πιάτο άδειο με το οικόσημο της μωαμεθανικής του οικογένειας, τότε πείστηκαν όλοι για τη δύναμη της πίστεως του άκακου και φιλάγαθου και φιλάνθρωπου αυτού δούλου.
Ύστερα και από το γεγονός αυτό, το ζεύγος των κυρίων πίεζε περισσότερο τον Ιωάννη να μην κατοικεί πια στον ανθυγιεινό στάβλο και του παραχώρησε δωμάτιο για να ζει με αξιοπρέπεια. Αυτός όμως και πάλι – όπως και την πρώτη φορά αρνήθηκε. Προτίμησε να ζει ως ταπεινός δούλος Ιησού Χριστού στο «ησυχαστήριο» που τόσα χρόνια είχε αγαπήσει μένοντας πιστός στα θελήματα του αγά του και στη διακονία και τις περιποιήσεις των άκακων και άλογων ζώων.
Έφθασε κάποτε η ώρα που ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος επρόκειτο να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να αναχωρήσει για τον ουρανό. Ο Όσιός μας αρρώστησε. Παρέμενε ξαπλωμένος με υπομονή στον ταπεινό αχυρώνα του στάβλου ευγνωμονώντας τον Θεό για όλα τα δώρα που του είχε χαρίσει. Κάποια στιγμή αισθάνθηκε ότι πλησιάζει το τέλος του και ζήτησε με ισχυρό πόθο να κοινωνήσει τα Άχραντα Μυστήρια. Και, επειδή υπήρχε την περίοδο εκείνη ατμόσφαιρα μίσους από φανατισμένους Τούρκους, ο διακριτικός και ευλαβής ιερέας π. Θεόδωρος Παπαδόπουλος έφερε τη θεία Κοινωνία με άκρα ευλάβεια μυστικά μέσα σε ένα μήλο. Με ιερή συγκίνηση ο όσιος και ομολογητής του Χριστού Ιωάννης κοινώνησε για τελευταία φορά. Και ειρηνικά παρέδωσε την αγνισμένη και φωτισμένη ψυχή του στον αγαπημένο του Κύριο Ιησού Χριστό. Ήταν 27 Μαΐου του έτους 1730. Η είδηση διαδόθηκε αστραπιαία σε όλο το Προκόπιο. Μεγάλο πένθος απλώθηκε σε όλη την περιοχή της Καππαδοκίας. Ο Ομέρ αγάς τον τίμησε και τον έκλαψε.
Στη συνείδηση όλων, Χριστιανών και Οθωμανών, ο δούλος του Θεού Ιωάννης ήταν ένας άγιος. Είχαν περάσει τριάμισι μόλις χρόνια από την κοίμηση του Αγίου. Οι Προκοπιείς έβλεπαν κάθε νύχτα «φῶς λάμπον ἅγιον τῷ τοῦ ὁσίου μνήματι». Έτσι με θαυμαστή υπόδειξη του Αγίου το Νοέμβριο του 1733 έγινε η ανακομιδή των ιερών Λειψάνων του. Έκθαμβοι οι πιστοί Χριστιανοί αντίκρισαν το ιερό Λείψανο του νέου αυτού ασκητού και ομολογητού «ἀκέραιο καί εὐωδιάζον». Με ιερό δέος το εναπέθεσαν κάτω από την Αγία Τράπεζα του Αγίου Γεωργίου (του ναού που τόσο είχε αγαπήσει ο Άγιος).
Εκατό χρόνια μετά, το 1832, ο στρατός του Ογλού Οσμάν πορευόμενος σε πολεμική αποστολή λεηλάτησε το Προκόπιο. Βεβήλωσε και λήστεψε τον ιερό ναό. Παρέδωσε το ιερό Λείψανο του αγίου Ιωάννου στις φλόγες. Αλλά ο Άγιος παρουσιάστηκε σε όραμα και φοβέρισε τους ασεβείς Οθωμανούς. Έντρομοι οι στρατιώτες εγκατέλειψαν αμέσως εκεί ό,τι είχαν κλέψει και έφυγαν διακηρύσσοντας το μεγάλο θαύμα. Το σκήνωμα του Αγίου παρέμενε άθικτο, όμως μαύρισε επιφανειακά. Το 1862 με επέμβαση θαυματουργική του Αγίου γλύτωσαν από το σεισμό είκοσι παιδάκια του ελληνικού σχολείου.
Η φήμη του οσίου Ιωάννου ως θαυματουργού είχε απλωθεί πλέον σ’ όλη τη Μ. Ασία. Πάμπολλες είναι οι μαρτυρίες για τα θαύματά του. Πλήθη λαού τον επισκέπτονται και ζητούν θεία προστασία και βοήθεια. Τον ονομάζουν «θεραπευτή Άγιο». Οι Τούρκοι τον αποκαλούν «κουλέ Γιουβάν», αιχμάλωτο Ιωάννη. Με πίστη και αυτοί λαμβάνουν «το σιφά σουγιού», το νερό του αγιάσματός του. Με αυτό θεραπεύονται, ραντίζουν τα χωράφια, σταματούν οι επιδημίες. Μια δοξολογία εξέρχεται από τα χείλη όλων. Η λάρνακα του Οσίου «ἰατρεῖον δέδεικται πάσης ἀσθενείας». Έκθαμβος ο υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας αείμνηστος π. Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης θα γράψει: «Ἰδόντες σου τήν βιοτήν καί τήν πτωχείαν τήν πολλήν οἱ Ἀγαρηνοί, Ἰωάννη, σφόδρα ηὐλαβήθησαν ἠθῶν σου τήν σεμνότητα». Και σε δόξασαν. Και με μεγάλη φωνή διέδιδαν ότι είσαι φίλος και οικείος του Θεού!
Ο Ορθόδοξος κόσμος της Ανατολής απέδειξε τη μεγάλη του ευλάβεια και την ευγνωμοσύνη του προς τον όσιο Ιωάννη και με την ανέγερση μεγαλοπρεπούς βυζαντινού ναού στη μνήμη του ονόματός του στο Προκόπιο της Μικράς Ασίας. Για την ανέγερση αυτή έγινε πανελλήνιος συναγερμός. Μεγάλη ήταν και η συνεισφορά της Ι. Μ. Αγίου Παντελεήμονος Αγ. Όρους. Εκεί, μέσα στον λαμπρό αυτό ναό διαστάσεων 50×40 και ύψους 30 μέτρων και με τα 2 καμπαναριά του, που διαλαλούσαν τη δόξα της Χριστιανοσύνης από το 1886 έως τις 9 Σεπτεμβρίου 1924 ο άγιος Ιωάννης μέσα από την ξύλινη λάρνακα δεχόταν τις παρακλήσεις του αγαπημένου του πιστού λαού. (Δυστυχώς ο ναός αυτός κατεδαφίστηκε από τα θεμέλιά του το 1950 με εντολή του φανατικού «καϊμακάμη», Τούρκου διοικητού του Προκοπίου).
Τώρα ο όσιος Ιωάννης ο Ρώσος ο ομολογητής φιλοξενείται στο χώρο της ευβοϊκής γης. Το αγιασμένο ιερό του σκήνωμα αναπαύεται πλέον μόνιμα μέσα στον καινούργιο ολόλαμπρο, περικαλλή ναό του που έκτισαν στο Νέο Προκόπιο Ευβοίας με πολλές θυσίες οι πιστοί μας πρόσφυγες μαζί με τη συνδρομή πολλών ευσεβών Χριστιανών. Συνεχίζει ο Όσιός μας και από εκεί με την ίδια, όπως πάντα, απέραντη αγάπη του και στοργή να ακούει τις δεήσεις και τις προσευχές των πιστών αδελφών του. Και να θαυματουργεί σε πολλούς. Συνεχώς καταγράφονται και νέα θαύματά του.
Ιδιαίτερη συγκίνηση προξενεί ένα ταπεινό μπαστουνάκι που παραστέκει δίπλα στην ασημένια λάρνακα του Αγίου. Βουβός μάρτυρας θαύματος. Προέρχεται από τη συγκύπτουσα γερόντισσα Μαρία Σιάκα από το Φρέναρος Αμμοχώστου (Κύπρο), η οποία στις 11.08.78 θεραπεύτηκε εκεί από τον Άγιο και με φωνή πνιγμένη από δάκρυα ευγνωμοσύνης του είπε: «Ίντα (τι) να σου δώσω, παλληκάρι μου; Άγιέ μου, είμαι φτωχιά, θα σου δώσω το μπαστούνι μου, διότι εν μου (δεν μου) χρειάζεται μέχρι να πεθάνω».
Συγκινητική είναι και η παρουσία του Αγίου τον Μάρτιο του 1999 στη Σερβία. Όπως η υπέρμαχος Στρατηγός, η Παναγία μας, ενδυνάμωσε τους στρατιώτες μας το 1940, έτσι και ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος σε οράματα που πολλοί τον είδαν, τους βεβαίωσε: «Πηγαίνω στο Βελιγράδι, γιατί σφαγιάζεται η Ορθοδοξία». Και πράγματι• ντυμένος στρατιωτικά ο Άγιος ενίσχυε πολλούς Σέρβους την περίοδο εκείνη με τη θαυματουργική παρουσία του, όπως το κατέθεσαν αυτόπτες αξιόπιστοι μάρτυρες Σέρβοι.
Ο άγιος Ιωάννης ο Ρώσος ο ομολογητής αγάπησε αληθινά, βαθιά και ισόβια τον Χριστό μας. Καμιά δυσκολία δεν στάθηκε ικανή, ώστε να χαλαρώσει τους δεσμούς της αγάπης του προς τον Κύριό μας, τον Ιησού Χριστό. Ούτε η μικρή του ηλικία τον εμπόδισε, ούτε το αρνητικό παράδειγμα της αποστασίας των συστρατιωτών του ούτε οι συνθήκες της αιχμαλωσίας ούτε οι πιέσεις και οι ειρωνείες των αλλοπίστων ούτε ο τόπος της διαμονής του. Όλα αυτά τα περιφρόνησε. Και είχε πάντοτε ως σύνθημα της ζωής του να πράττει «ό,τι αρέσει στον Βασιλέα Χριστό», οπουδήποτε και αν βρίσκεται. Γι’ αυτό με τη Χάρη του παντοδύναμου Θεού μέσα σε 40 μόλις χρόνια ολοκλήρωσε τον προορισμό του με τόσο θεάρεστη ακρίβεια. Έζησε άγια! Γι’ αυτό ο Κύριος, ο Παντοκράτωρ, τον βράβευσε με δόξα μεγάλη, με το φωτοστέφανο το τιμημένο του Αγίου!
Ας βαδίζουμε κι εμείς στα ίχνη του και με τις πρεσβείες του ας σταθεροποιούμε τις αποφάσεις μας για αγώνα αγιασμού μέχρι θανάτου.
Αναλυτική βιογραφία του Αγίου βλέπε: Αρχιμ. Χρυσοστόμου Τριανταφύλλου (νυν Μητροπολίτου Χαλκίδος), Ο όσιος Ιωάννης ο Ρώσος, Χαλκίδα 2000 (έκδ. Ιερού Προσκυνήματος «Ο όσιος Ιωάννης ο Ρώσος», Προκόπιον Ευβοίας).
Αυτά τα ΤΡΙΑ (Α) είναι η πυρηνική γόμωση της πλανητικής καταστροφής και εμείς εμμένουμε σε αυτά και τα λιπαίνουμε με την πονηριά, την αδιαφορία και την καλοπέραση.
Αρχές δεκαετίας του 90 λίγο πριν κοιμηθεί Οσιακά ο ΑΓΙΟΣ μια Κυριακή μετά την Θεία Λειτουργία μεταφέρει στους προσκυνητές της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του ΟΣΙΟΥ ΔΑΥΙΔ στην Βόρειο Εύβοια, το μήνυμα του Ουρανού μέσω του άλλου ΑΓΙΟΥ παλληκαριού της Εκκλησίας μας του Οσίου Ιωάννη του Ρώσου.
Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ βγάζει εις πείσμα του αντίχριστου πνεύματος πραγματικούς ΑΓΙΟΥΣ.
Η ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ και η βιωμένη ΟΡΘΟΠΡΑΞΙΑ της θα δίνει εις τους αιώνες των αιώνων το ΜΕΓΑ ΜΗΝΥΜΑ στην ανθρωπότητα την ΑΝΑΣΤΑΣΗ του Εσταυρωμένου Θεανθρώπου μας, όπως το ψέλνει ο νέος ΟΣΙΟΣ της Εκκλησίας μας ο ΑΓΙΟΣ ΙΑΚΩΒΟΣ Τσαλίκης.
ΑΝ ΔΕΝ ΞΕΚΟΥΜΠΙΣΤΟΥΝ ΟΙ ΤΟΚΟΓΛΥΦΟΙ ΤΟΥ ΨΕΥΤΟΡΩΜΑΙΙΚΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΔΟΥΜΕ ΘΕΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟ
ΤΟ ΘΡΑΣΟΣ ΤΟΥΣ ΚΑΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΠΑΛΙ ΩΣ ΣΩΤΗΡΕΣ ΚΑΙ ΦΤΙΑΧΝΟΥΝ ΝΕΑ ΑΠΟΚΟΜΜΑΤΑ
ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ
ο Strauss-Kahn παραδέχεται πως το Μνημόνιο στην Ελλάδα ήταν «λάθος»
Χρειάστηκε να ξεφτιλιστεί ένας ολόκληρος λαός και να υποθηκευτεί το μέλλον του, για να αρχίσουν οι παραδοχές στο «ντοκιμαντέρ»
Στο πρώτο μνημόνιο της Ελλάδας έγιναν λάθη τα οποία και παρέτειναν την κρίση στην οικονομία, παραδέχθηκε ο πρώην γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), Dominique Strauss-Kahn. «Ήταν πολύ δύσκολο για εκείνο το διάστημα. Επιτρέψτε μου να αναλάβω μέρος της ευθύνης. Νομίζω πως το ΔΝΤ ζήτησε μεταρρυθμίσεις σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Ταυτόχρονα, νομίζω ότι οι μεταρρυθμίσεις άργησαν πολύ να γίνουν στην Ελλάδα και θα μπορούσαν να είχαν γίνει νωρίτερα», είπε χαρακτηριστικά στο ντοκιμαντέρ του ΣΚΑΪ «Στο Χιλιοστό». «Το δεύτερο λάθος που κάναμε με το ΔΝΤ και τους άλλους εταίρους την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ΕΚΤ είναι ότι υποτιμήσαμε την ένταση με την οποία θα αντιδρούσε η ελληνική οικονομία. Και το αρνητικό σοκ στην οικονομία ήταν πιο ισχυρό από το αναμενόμενο. Και αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο η κρίση διήρκησε τόσο πολύ. Σαφώς και υπήρξε ένα σημαντικό τεχνικό λάθος στο μνημόνιο», σημείωσε ακόμη.