ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ
Για τους Βούλγαρους ο Σαμουήλ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της μεσαιωνικής τους ιστορίας. Για τη βυζαντινή ιστορία είναι ο μεγάλος αντίπαλος του Βασιλείου Β΄, του αυτοκράτορα που έμεινε γνωστός στους επόμενους αιώνες με την προσωνυμία «Βουλγαροκτόνος».
Όταν ο Βασίλειος Β΄ κατάφερε να εδραιώσει την εξουσία του στην Κωνσταντινούπολη, μπορούσε πλέον να στρέψει πολύ μεγαλύτερο μέρος της στρατιωτικής ισχύος του στα Βαλκάνια.
Από τις αρχές του 11ου αιώνα ακολούθησε μια συστηματική στρατηγική φθοράς. Αντί να επιδιώξει μία μόνο αποφασιστική αναμέτρηση, πραγματοποιούσε επαναλαμβανόμενες εκστρατείες, καταλάμβανε φρούρια, έκοβε δρόμους ανεφοδιασμού και περιόριζε σταδιακά την επικράτεια του αντιπάλου του.
Περιοχές και σημαντικά οχυρά επέστρεφαν το ένα μετά το άλλο στον βυζαντινό έλεγχο. Ο πόλεμος μετατράπηκε έτσι σε μια μακρόχρονη αναμέτρηση αντοχής, στην οποία ο Βασίλειος διέθετε πλέον περισσότερους πόρους και μεγαλύτερη στρατιωτική δυνατότητα.Η καθοριστική στιγμή ήρθε στις 29 Ιουλίου 1014, στο Κλειδί, στην περιοχή του Στρυμόνα και του όρους Μπέλλες.
Ο Σαμουήλ είχε οργανώσει ισχυρή αμυντική γραμμή για να εμποδίσει την προέλαση του βυζαντινού στρατού. Οι επανειλημμένες μετωπικές επιθέσεις των Βυζαντινών δεν κατάφερναν αρχικά να διασπάσουν τις οχυρώσεις.
Τη λύση έδωσε ο στρατηγός Νικηφόρος Ξιφίας, ο οποίος οδήγησε δύναμη μέσα από τα βουνά, βρέθηκε στα νώτα των Βουλγάρων και εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση. Η άμυνα κατέρρευσε και μεγάλος αριθμός στρατιωτών του Σαμουήλ αιχμαλωτίστηκε. Ο ίδιος ο Σαμουήλ κατόρθωσε να διαφύγει.
Αυτό που ακολούθησε, όμως, έγινε μία από τις πιο γνωστές και σκοτεινές ιστορίες του μεσαιωνικού Βυζαντίου.
Οι χιλιάδες τυφλοί αιχμάλωτοι
Ο βυζαντινός χρονικογράφος Ιωάννης Σκυλίτζης παραδίδει ότι ο Βασίλειος διέταξε την τύφλωση των αιχμαλώτων. Η μεταγενέστερη παράδοση μιλά για περίπου 15.000 άνδρες, οι οποίοι χωρίστηκαν σε ομάδες των εκατό, με έναν μονόφθαλμο σε κάθε ομάδα ώστε να οδηγήσει τους υπόλοιπους πίσω στον Σαμουήλ.Ο αριθμός των 15.000 πρέπει να αντιμετωπίζεται με την επιφύλαξη που απαιτούν οι μεσαιωνικές πηγές και δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα. Η μαζική τύφλωση, πάντως, αποτελεί κεντρικό στοιχείο της βυζαντινής αφήγησης για τη μάχη και συνδέθηκε στους επόμενους αιώνες άρρηκτα με την εικόνα του Βασιλείου Β΄. Το ίδιο το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού αναφέρει την παράδοση για τους περίπου 15.000 αιχμαλώτους.
Η τύφλωση ήταν γνωστή τιμωρία στη βυζαντινή πολιτική πρακτική, ιδιαίτερα απέναντι σε διεκδικητές της εξουσίας και εξεγερμένους. Η κλίμακα που αποδίδεται, όμως, στην περίπτωση του Κλειδίου έκανε το γεγονός να περάσει στη συλλογική μνήμη ως πράξη εξαιρετικής αγριότητας.