ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΣΤΗΛΗ | Οδοιπορικό στην Πόλη
Τριακοστή Όγδοη Στάση: Στην Παναγία του Βεφά (Vefa), την Εκκλησία της Πρώτης του ΜήναΜια μεγάλη ουρά ανθρώπων έχει σχηματιστεί έξω από μια μικρή ορθόδοξη εκκλησία, σε μια από τις παλιές γειτονιές της Κωνσταντινούπολης. Οι περισσότεροι είναι Τούρκοι μουσουλμάνοι που περιμένουν υπομονετικά να μπουν. Τι είναι όμως αυτό που τους φέρνει κάθε πρώτη του μήνα στην Παναγία του Βεφά;
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Παίρνω την πράσινη γραμμή Μ2 του μετρό και κατεβαίνω στη στάση Haliç, πάνω από τα νερά του Κερατίου Κόλπου. Στέκομαι για λίγο και απολαμβάνω την υπέροχη θέα προς τη γέφυρα του Γαλατά και τις δύο όχθες της Πόλης.
Κατεβαίνω στον δρόμο. Είναι πρωί και δεν έχει πολύ κόσμο. Αφήνω πίσω μου τη γέφυρα του μετρό, διασχίζω την κεντρική λεωφόρο και βρίσκομαι στην οδό Yoğurtçu Nuri Sokak. Περνάω από το μικρό αλλά ιστορικό τζαμί με τα τρία μιχράμπ (mihrab), τις κόγχες που δείχνουν την κατεύθυνση της Μέκκας, και χάνομαι στα στενά της γειτονιάς.
Φθάνω στο Küçükpazar, όπου, παρόλο που είναι ακόμη πρωί, η γειτονιά έχει ήδη ξυπνήσει. Υπάρχει κινητικότητα στους δρόμους. Περνάω μπροστά από το παλιό χαμάμ, που στέκει εδώ από το 1469, θυμίζοντας την οθωμανική ιστορία της περιοχής.
Συνεχίζω στην Hacı Kadın Caddesi, ανάμεσα στα λιγοστά ξύλινα κτίρια που έχουν απομείνει από την παλιά Πόλη. Βγαίνω στην Kâtip Çelebi Caddesi και, λίγα μέτρα παραπάνω, βρίσκομαι μπροστά στην ουρά των προσκυνητών.
Εδώ βρίσκεται η Παναγία του Βεφά, ένα από τα πιο ιδιαίτερα προσκυνήματα της Κωνσταντινούπολης, γνωστό στους Τούρκους ως Ayın Biri Kilisesi, δηλαδή «Εκκλησία της Πρώτης του Μήνα».
Μπαίνω στην αυλή της εκκλησίας και ανάβω το κερί μου. Στη συνέχεια περνάω στο εσωτερικό του ναού. Οι περισσότεροι προσκυνητές κρατούν στα χέρια τους μικρά κλειδιά και πηγαίνουν από εικόνα σε εικόνα, σταματώντας μπροστά στην καθεμιά για να προσευχηθούν.
Τα κλειδιά αυτά συνδέονται με ένα ιδιαίτερο έθιμο που διατηρείται εδώ και χρόνια. Οι προσκυνητές παίρνουν ένα μικρό κλειδί, σύμβολο της ευχής τους, και το κρατούν μέχρι να πραγματοποιηθεί αυτό που ζήτησαν. Όταν η ευχή τους εκπληρωθεί, επιστρέφουν το κλειδί και προσφέρουν το τάμα τους ως ένδειξη ευγνωμοσύνης.
Οι ευχές είναι πολλές και διαφορετικές. Άλλοι ζητούν υγεία, άλλοι εργασία, άλλοι την απόκτηση ενός παιδιού ή τη δημιουργία οικογένειας. Κάποιοι επιστρέφουν για να ευχαριστήσουν την Παναγία, προσφέροντας λάδι, γλυκά ή κουφέτα, που μοιράζουν στους παρευρισκόμενους.
Κατεβαίνω και στο αγίασμα, που βρίσκεται κάτω από τον ναό. Πρόκειται για το παλιό αγίασμα της Παναγίας, στο νερό του οποίου οι πιστοί αποδίδουν από παλιά θεραπευτικές ιδιότητες.
Κάθε πρώτη του μήνα, πλήθος προσκυνητών, χριστιανών και μουσουλμάνων, συρρέει στην εκκλησία. Περιμένουν υπομονετικά στην ουρά για να προσκυνήσουν και να πάρουν αγιασμό, με τον οποίο, σύμφωνα με το έθιμο, ραντίζουν τα σπίτια και τους χώρους εργασίας τους.
Η ιστορία του προσκυνήματος φτάνει μέχρι τα βυζαντινά χρόνια, όταν στην περιοχή, γνωστή τότε ως Σφωρακίου, υπήρχε ναός αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, με το αγίασμά του. Μετά την Άλωση ο ναός κατεδαφίστηκε και ο χώρος μετατράπηκε σε περιβόλι. Το 1750 το κτήμα αγοράστηκε από έναν Ηπειρώτη και, σύμφωνα με την παράδοση, η κόρη του είδε στον ύπνο της την Παναγία, η οποία της υπέδειξε τη θέση του αγιάσματος. Το 1755, έπειτα από ανασκαφές, αποκαλύφθηκαν η υπόγεια στοά, η δεξαμενή και μια μαρμάρινη εικόνα με χρονολογία 1080. Αργότερα το προσκύνημα πέρασε στη Μακεδονική Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα Κωνσταντινουπόλεως, ενώ μετά τις καταστροφές των Σεπτεμβριανών του 1955 αποκαταστάθηκε το 1956.
Η παρουσία τόσων μουσουλμάνων σε έναν ορθόδοξο χώρο λατρείας είναι μια από τις ιδιαίτερες εικόνες της Κωνσταντινούπολης. Η Παναγία, η Μεριάμ όπως ονομάζεται στο Ισλάμ, τιμάται και από τους μουσουλμάνους ως μητέρα του Ιησού, τον οποίο αναγνωρίζουν ως προφήτη.
Βγαίνω από την εκκλησία. Κάποιοι περιμένουν να μπουν, ενώ άλλοι απομακρύνονται έχοντας κάνει την ευχή τους. Σκέφτομαι πως εδώ, σε μια μικρή εκκλησία της παλιάς Πόλης, ένα τόσο μικρό κλειδί μπορεί να συμβολίζει τις ελπίδες τόσων ανθρώπων.
Διεύθυνση: Kâtip Çelebi Cd. No:1, Fatih, Κωνσταντινούπολη.
Κονδυλένια ΣίσκουΠΗΓΗ Βήματα στην Πόλη Κωνσταντινούπολη ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
