ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ
Στο εσωτερικό της Αγία Σοφίας, στον νάρθηκα, υψώνεται η λεγόμενη Αυτοκρατορική Πύλη, από την οποία εισερχόταν αποκλειστικά ο αυτοκράτορας.
Η ίδια η πύλη είναι εντυπωσιακή. Έχει
περίπου 7 μέτρα ύψος, είναι δίφυλλη, κατασκευασμένη από ξύλο με χάλκινη επένδυση και διακοσμητικά στοιχεία. Σύμφωνα με βυζαντινές παραδόσεις, το ξύλο της θεωρούνταν ιερό.
Πάνω από την πύλη βρίσκεται το περίφημο ψηφιδωτό με τον Χριστό ένθρονο και έναν αυτοκράτορα γονατιστό μπροστά Του, πιθανότατα τον Λέοντα Στ’.
Η εικόνα αυτή συμπυκνώνει μια βαθιά βυζαντινή ιδέα. Τη σύνθεση ανάμεσα στη θρησκευτική και την πολιτειακή εξουσία.
Στην πράξη, ο βυζαντινός αυτοκράτορας δεν ήταν ανεξέλεγκτος. Λογοδοτούσε στον στρατό που μπορούσε να τον ανακηρύξει ή να τον ανατρέψει. Χρειαζόταν τη στήριξη του λαού της Κωνσταντινούπολης. Συνεργαζόταν με τη Σύγκλητο. Υπόκειτο στον έλεγχο της Εκκλησίας σε ζητήματα πίστης και ήθους.
Παρόλα αυτά, η νομιμοποίηση της εξουσίας του παρουσιαζόταν ως θεόσταλτη. Η στέψη του τελούνταν από τον Πατριάρχη. Η βασιλεία του εντασσόταν στο σχέδιο της θείας οικονομίας.
Η Αυτοκρατορική Πύλη γίνεται έτσι ένα συμβολικό όριο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η πολιτική εξουσία δηλαδή ο στρατός, ο λαός και οι θεσμοί. Από την άλλη, η θεολογική κρίση που ήταν η υπέρτατη πηγή νομιμότητας.
Κάθε αυτοκράτορας που περνούσε κάτω από το ψηφιδωτό έβλεπε τον εαυτό του γονατιστό μπροστά στον Χριστό. Η πύλη, ύψους επτά μέτρων, δεν ήταν απλώς αρχιτεκτονικό στοιχείο. Ήταν ένα τελετουργικό πέρασμα. Ένα σημείο όπου η πολιτειακή δύναμη αναγνώριζε ότι δεν είναι απόλυτη.
Στην Αυτοκρατορική Πύλη της Αγίας Σοφίας, η Βυζαντινή αυτοκρατορία δεν προβάλλει μόνο μεγαλείο. Προβάλλει έναν συμβολισμό. Πως ακόμη και ο ανώτατος άρχων οφείλει να γονατίζει.
ΠΗΓΗ Byzantine tales ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ
