Το ζήτημα δεν είναι μόνο η ασφάλεια
Η δημόσια συζήτηση συχνά περιορίζεται στο ερώτημα: «Είναι ασφαλές το σύστημα;»
Η ΕΞΟΔΟΣ θέτει ένα βαθύτερο ερώτημα: Πρέπει η ψηφιακή ταυτότητα να αποτελεί τον υποχρεωτικό πυρήνα της κοινωνικής ζωής; Διότι ακόμη και το απολύτως τεχνικά “ασφαλές” σύστημα παραμένει ένα σύστημα συγκεντρωτικής ταυτοποίησης. Και η συγκέντρωση ταυτότητας σημαίνει συγκέντρωση ισχύος.
Η ψηφιακή ταυτότητα δεν είναι απλώς ένα έγγραφο σε νέα μορφή. Είναι κόμβος πρόσβασης σε υπηρεσίες. Κλειδί για συναλλαγές. Μηχανισμός διασταύρωσης δεδομένων. Δυνητική υποδομή κοινωνικής επιτήρησης. Αν γίνει καθολική και αναγκαία για βασικές λειτουργίες ζωής, τότε μετατρέπεται σε προϋπόθεση συμμετοχής στην κοινωνία. Και εκεί αρχίζει το πρόβλημα
Η ΕΞΟΔΟΣ δεν ζητά «καλύτερο σύστημα». Ζητά ελευθερία επιλογής.
Η θέση μας είναι καθαρή: Δεν είμαστε υπέρ της ψηφιακής ταυτότητας ως υποχρεωτικού μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης. Δεν θεωρούμε ότι η τεχνική βελτίωση λύνει το θεσμικό ζήτημα. Δεν αποδεχόμαστε την κατάργηση της offline ζωής ως ως αναπόφευκτη εξέλιξη.
Αν υπάρξει ψηφιακή ταυτότητα, οφείλει:
Να είναι απολύτως προαιρετική.
Να μην αποτελεί προϋπόθεση για βασικές κρατικές υπηρεσίες.
Να διασφαλίζει πλήρως τη δυνατότητα ενός πολίτη να ζει και να συναλλάσσεται χωρίς ψηφιακή διαμεσολάβηση.
Να μην οδηγεί σε αποκλεισμό όσων επιλέγουν την αναλογική ζωή.
Το δικαίωμα στην offline ύπαρξη είναι θεμελιώδες δικαίωμα ελευθερίας. Και αυτό σήμερα απειλείται όχι από κάποιο “μεγάλο γεγονός”, αλλά από σταδιακή κανονικοποίηση.
Η ψηφιακή καθολικότητα ως σιωπηρός εξαναγκασμός
Όταν ένα σύστημα είναι τυπικά “προαιρετικό” αλλά στην πράξη καθίσταται αναγκαίο για επιδόματα, άδειες, μετακινήσεις, τραπεζικές υπηρεσίες, υγειονομικές πράξεις, επαγγελματικές δραστηριότητες, τότε δεν είναι πλέον επιλογή. Είναι έμμεση υποχρεωτικότητα.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει πόσο εύκολα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να μετατραπούν σε μηχανισμούς πρόσβασης ή αποκλεισμού. Και η κοινωνία δεν μπορεί να εφησυχάζει.
Το ελβετικό μάθημα και το ελληνικό ερώτημα
Η Ελβετία πατά φρένο για λόγους τεχνικής ασφάλειας. Η Ελλάδα προχωρά χωρίς ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για το βαθύτερο θεσμικό ζήτημα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν το σύστημα “δουλεύει”.
Το ερώτημα είναι: Θέλουμε μια κοινωνία όπου η ταυτοποίηση θα είναι ο διαρκής ψηφιακός προθάλαμος κάθε πράξης; Θέλουμε μια αρχιτεκτονική όπου όλα περνούν μέσα από ενιαία ψηφιακή διασταύρωση; Ή θέλουμε μια κοινωνία που σέβεται τον άνθρωπο και εκτός δικτύου;
Η ψηφιακή εποχή χωρίς ανθρωποκεντρικά όρια οδηγεί σε συγκεντρωτισμό
Κάθε κεντρικό σύστημα ψηφιακής ταυτοποίησης δημιουργεί: Σημείο συγκέντρωσης δεδομένων. Σημείο ελέγχου πρόσβασης. Σημείο πολιτικής διαχείρισης. Ακόμη κι αν σήμερα οι προθέσεις είναι “αγαθές”, οι δομές παραμένουν. Και οι δομές υπερβαίνουν τις προθέσεις. Η ιστορία των θεσμών διδάσκει ότι η συγκεντρωμένη εξουσία, όταν συνδυάζεται με τεχνολογική δυνατότητα, τείνει να επεκτείνεται.
Η ΕΞΟΔΟΣ δεν περιμένει την κατάχρηση για να αντιδράσει. Αντιδρά στη δημιουργία των προϋποθέσεων.
Η ελευθερία χρειάζεται χώρο εκτός δικτύου
Η offline ζωή δεν είναι ρομαντική εμμονή. Είναι δημοκρατική ασφάλεια. Η δυνατότητα να συναλλάσσεσαι χωρίς ψηφιακή καταγραφή, να ταυτοποιείσαι με φυσικά μέσα ή έχεις πρόσβαση σε υπηρεσίες χωρίς ψηφιακό προαπαιτούμενο, είναι ασπίδα ελευθερίας.
Αν αυτό χαθεί, δεν αντικαθίσταται.
Η στάση μας είναι ξεκάθαρη
Δεν διεκδικούμε «καλύτερη επιτήρηση». Δεν διεκδικούμε «ασφαλέστερη καθολικότητα».
Διεκδικούμε: Προαιρετικότητα. Πλήρη διασφάλιση offline δικαιώματος. Καμία μορφή έμμεσης υποχρεωτικότητας. Θεσμικές εγγυήσεις μη αποκλεισμού. Η ελευθερία δεν μετριέται με gigabytes. Μετριέται με δυνατότητα επιλογής.
Η ελβετική υπόθεση επιβεβαιώνει ότι η ψηφιακή ταυτότητα δεν είναι απλή διοικητική μεταρρύθμιση. Είναι βαθιά πολιτική επιλογή.
Η ΕΞΟΔΟΣ επιμένει:
Μια κοινωνία που σέβεται τον άνθρωπο δεν τον μετατρέπει σε διαρκώς διασταυρούμενο ψηφιακό προφίλ. Η τεχνολογία οφείλει να υπηρετεί την ελευθερία, όχι να την προϋποθέτει. Και το δικαίωμα στην offline ζωή δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το τελευταίο όριο της ανθρώπινης αυτονομίας.
