Ναι, η ευθύνη βαραίνει την παρούσα κυβέρνηση. Αλλά το πρόβλημα δεν άρχισε χθες. Και δεν είναι μόνο κυβερνητικό. Είναι συστημικό.
Η σημερινή νεότητα δεν «προσποιείται πως ζει» επειδή είναι αδύναμη. Προσποιείται γιατί το μοντέλο ζωής που της παραδόθηκε είναι εσωτερικά άδειο.
Η κυβέρνηση και η κυνική κανονικοποίηση της ανασφάλειας
Η σημερινή εξουσία διακηρύσσει «σταθερότητα». Ποια σταθερότητα; Να τι «δίνει» στους νέους: Εργασία χωρίς διάρκεια. Στέγη χωρίς ιδιοκτησία. Μισθούς χωρίς αγοραστική δύναμη. Οικογένεια χωρίς οικονομική βάση.
Η πολιτεία δεν εξασφάλισε στους νέους προοπτική. Τους εξοικείωσε με την ιδέα ότι η επισφάλεια είναι φυσική κατάσταση. Αντί για κοινωνικό συμβόλαιο, έχουμε κοινωνικό survival.
Και όταν μια κυβέρνηση αποδέχεται ότι ο 30χρονος θα ζει σαν φοιτητής και ο 35χρονος θα φοβάται να κάνει παιδί, τότε δεν διαχειρίζεται κρίση. Αναπαράγει κρίση.
Αλλά το πρόβλημα είναι βαθύτερο από μια κυβέρνηση
Ας είμαστε ειλικρινείς: Η κρίση της νεότητας είναι προϊόν ενός ενός ολόκληρου πολιτισμού.
Ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν παράγει κοινότητες. Παράγει καταναλωτές. Δεν παράγει οικογένειες. Παράγει μονάδες αγοράς. Δεν παράγει συλλογικό σκοπό. Παράγει προσωπικά project.
Ο νέος δεν μαθαίνει να «χτίζει». Μαθαίνει να «βελτιστοποιεί τον εαυτό του».
Το αποτέλεσμα; Άγχος αντί για όραμα. Σύγκριση αντί για συνεργασία. Ατομική επιβίωση αντί για συλλογική προοπτική.
Η αγορά υπόσχεται τα πάντα, αλλά δεν εγγυάται τίποτα. Και όταν το νόημα της ζωής περιορίζεται στην κατανάλωση εμπειριών, τότε η δημιουργία οικογένειας μοιάζει βάρος — όχι συνέχεια.
Ερώτημα: Γιατί οι παλαιότεροι άντεχαν;
Το συνηθισμένο επιχείρημα λέει: «Μα οι παππούδες μας έζησαν διωγμούς, πολέμους και όμως παντρεύονταν, γεννούσαν, ονειρεύονταν».
Σωστό. Αλλά υπήρχε κάτι που σήμερα λείπει: συλλογικό νόημα. Ζούσαν φτωχότερα. Αλλά ήξεραν γιατί ζουν.
Σήμερα ζούμε υλικά καλύτερα από πολλές προηγούμενες γενιές — και υπαρξιακά πιο αδύναμοι.
Η φτώχεια τότε ήταν κοινή μοίρα. Η ανασφάλεια σήμερα είναι ατομική ενοχή.
Ο νέος αισθάνεται ότι αν δεν τα καταφέρει, φταίει ο ίδιος. Δεν βλέπει σύστημα — βλέπει προσωπική αποτυχία. Και αυτό διαλύει την ηθική αντοχή.
Η ατομοκρατία ως σιωπηλή διάβρωση
Η κοινωνία των τελευταίων δεκαετιών δίδαξε: Πρώτα η καριέρα. Πρώτα η αυτοπραγμάτωση. Πρώτα το ταξίδι. Πρώτα η εμπειρία.
Η οικογένεια μπήκε στο «όταν σταθεροποιηθώ». Μόνο που η σταθερότητα δεν έρχεται ποτέ.
Το σύστημα υπόσχεται άπειρες επιλογές και αφαιρεί τη δυνατότητα δέσμευσης. Και χωρίς δέσμευση δεν υπάρχει συνέχεια.
Η πιο σκληρή αλήθεια
Η σημερινή νεότητα δεν στερείται ικανότητας. Στερείται πίστης στο μέλλον. Και αυτό είναι πολιτικό έγκλημα.
Μια κοινωνία που δεν εμπνέει τους νέους να ρισκάρουν για ζωή, είναι κοινωνία που έχει ήδη παραιτηθεί από το αύριο.
Η κυβέρνηση ευθύνεται γιατί διαχειρίζεται χωρίς όραμα. Το σύστημα ευθύνεται γιατί παράγει ανθρώπους χωρίς ρίζες. Και εμείς όλοι ευθυνόμαστε γιατί αποδεχτήκαμε τον ατομισμό ως φυσικό νόμο.
Το κρίσιμο ερώτημα
Θέλουμε νέους απλώς λειτουργικούς ή δημιουργικούς; Θέλουμε πολίτες ή πελάτες; Θέλουμε κοινωνία ή αγορά;
Αν δεν αλλάξει η απάντηση σε αυτά, καμία στεγαστική επιδότηση και κανένα επίδομα νέων ζευγαριών δεν θα αναστρέψει το πρόβλημα.
Η νεότητα δεν χρειάζεται μόνο χρήματα. Χρειάζεται αφήγημα. Χρειάζεται νόημα.
Χρειάζεται συλλογικό σκοπό. Αλλιώς θα συνεχίσει να «προσποιείται πως ζει» μέχρι να σταματήσει να πιστεύει ότι αξίζει να ονειρεύεται.
