Του Λάμπρου Κ. Σκόντζου στη Romfea.gr
Θεολόγου - Καθηγητού
Μια αξιοθαύμαστη χορεία Αγίων της Εκκλησίας μας αποτελούν και οι παιδομάρτυρες και παρθενομάρτυρες χριστιανές, οι οποίες, παρά το άωρο της ηλικίας τους, επέδειξαν θαυμαστό ηρωικό φρόνημα απέναντι στους διώκτες τους, ομολογώντας την πίστη τους στον Χριστό, ελέγχοντάς τους για την ασέβειά τους και διαφυλάσσοντας ακέραιη την αγνότητά τους. Μία από αυτές υπήρξε και η Αγία Παιδομάρτυς και Παρθενομάρτυς Αγνή.
Η Αγία Αγνή καταγόταν από τη Ρώμη και έζησε κατά τον 4ο μ.Χ. αιώνα. Οι γονείς της ήταν διακεκριμένοι ευγενείς της πόλεως και ευσεβείς χριστιανοί, σε μια ιδιαίτερα δύσκολη εποχή, κατά την οποία βρίσκονταν σε έξαρση οι διωγμοί κατά των χριστιανών από το ρωμαϊκό κράτος, και μάλιστα κατά τους σφοδρότερους και φονικότερους διωγμούς.
Το συναξάρι αναφέρει ότι είχε και μία αδελφή, την Εμερετζιανή (Emerenziana), η οποία συνελήφθη και μαρτύρησε για την πίστη της στον Χριστό.
Το όνομά της έχει λατινική ρίζα (agnus), που σημαίνει αμνός, αρνί· γι’ αυτό και εικονίζεται ήδη από τα πρωτοχριστιανικά χρόνια να κρατά στα χέρια της ένα αρνάκι ή να στέκεται εκείνο στα πόδια της και να την κοιτά στα μάτια.
Οι ευσεβείς και ευγενείς γονείς της της μετέδωσαν την πίστη στον Χριστό, τον ενάρετο βίο και την ευγένεια του χαρακτήρα. Ιδιαίτερα καλλιέργησαν μέσα της την αγάπη προς την αγνότητα, την οποία, όπως θα δούμε, διαφύλαξε ως κόρη οφθαλμού.
Σε ηλικία μόλις δώδεκα ετών, και παρά το νεαρό της ηλικίας της, είχε τεθεί στην υπηρεσία της Εκκλησίας της Ρώμης, συμμετέχοντας ενεργά στην εκκλησιαστική διακονία και ασκώντας αξιόλογο φιλανθρωπικό έργο.
Παράλληλα, αναδείχθηκε θερμή κήρυκας του Ευαγγελίου προς τις απομονωμένες και περιφρονημένες γυναίκες, οι οποίες έσπευδαν να τη συναντήσουν.
Τις δίδασκε τις βασικές αρχές της χριστιανικής πίστεως, παροτρύνοντάς τες να πιστεύουν στον αληθινό Τριαδικό Θεό και να απαρνούνται τους ψεύτικους και δαιμονικούς ειδωλολατρικούς «θεούς», απέχοντας από τις ειδωλολατρικές λατρείες και τελετές, που είχαν χαρακτήρα κρατικών δημόσιων λατρειών.
Τους μιλούσε για το μεγαλείο της χριστιανικής ζωής και για την αξία όλων των ανθρώπων, χωρίς διακρίσεις, ως εικόνων του Θεού. Τις έπειθε να ακολουθήσουν τον αγνό και σώφρονα βίο, ξεχωρίζοντας από τη φοβερή ηθική σήψη που επικρατούσε στη ρωμαϊκή κοινωνία. Πολλές από αυτές τις οδηγούσε στο Άγιο Βάπτισμα.
Παράλληλα, η ίδια διατηρούσε τον εαυτό της αγνό και καθαρό από κάθε μολυσμό σαρκός και πνεύματος και ήταν προσηλωμένη στη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Νήστευε με συνέπεια και συμμετείχε ανελλιπώς στα Ιερά Μυστήρια.
Κατά τα χρόνια εκείνα αυτοκράτορας ήταν ο θρησκομανής Διοκλητιανός (284–305), ο οποίος, με την παρότρυνση των σκοταδιστικών ειδωλολατρικών ιερατείων, ανανέωσε τους διωγμούς κατά των χριστιανών, κηρύσσοντας την ολοκληρωτική τους εξόντωση. Μυριάδες χριστιανοί συλλαμβάνονταν και όσοι αρνούνταν να αποκηρύξουν την πίστη τους στον Χριστό και να θυσιάσουν στα είδωλα και στο άγαλμα του αυτοκράτορα, ο οποίος πρόβαλλε τον εαυτό του ως θεό, οδηγούνταν σε φρικτά βασανιστήρια και στον θάνατο.
Όπως σε όλη την αυτοκρατορία, έτσι και στη Ρώμη οι χριστιανοί υφίσταντο απηνείς διώξεις. Συλλαμβάνονταν κατά χιλιάδες, βασανίζονταν και θανατώνονταν.
Τρομοκρατημένοι, πολλοί κρύβονταν για να σωθούν· όμως η μικρή Αγνή, με θαυμαστό τρόπο, αψηφούσε τις αυτοκρατορικές διαταγές και ομολογούσε δημόσια την πίστη της στον Θεό, εκπληρώνοντας ανεμπόδιστα τις λατρευτικές της ανάγκες.
Η Αγνή είχε προικισθεί από τον Θεό με εξαιρετική ομορφιά και ευγενικό χαρακτήρα, ώστε πολλοί νέοι επιθυμούσαν να την νυμφευθούν.
Έσπευδαν, φέροντας πολύτιμα δώρα, να τη ζητήσουν από τους γονείς της. Εκείνη όμως απέρριπτε κάθε πρόταση, απαντώντας με παρρησία: «Νυμφίος μου ἐστὶν ὁ Χριστός».
Ένας από τους πιο επίμονους υποψήφιους μνηστήρες ήταν ο γιος ενός ηγεμόνα, φανατικού ειδωλολάτρη. Κυριευμένος από σφοδρό έρωτα, της ζητούσε επίμονα να τον παντρευτεί.
Εκείνη, χωρίς δισταγμό, αρνιόταν κατηγορηματικά, δηλώνοντας ότι επιθυμεί να παραμείνει αγνή. Ταυτόχρονα ομολόγησε την πίστη της στον Χριστό, γεγονός που εξόργισε τον ειδωλολάτρη αξιωματούχο.
Εκείνος, ταπεινωμένος και γεμάτος οργή, προσέφυγε στον Έπαρχο της πόλης και την κατήγγειλε ως χριστιανή.
Ο Ρωμαίος Έπαρχος έστειλε απόσπασμα να τη συλλάβει και να την οδηγήσει ενώπιον του για να απολογηθεί για την παράβαση της αυτοκρατορικής διαταγής.
Βλέποντας την παιδική της αθωότητα και την ομορφιά της, τη λυπήθηκε και προσπάθησε να την πείσει να αρνηθεί την πίστη της, τάζοντάς της τιμές και αξιώματα.
Όταν εκείνη αρνήθηκε, στράφηκε σε απειλές, επιδιώκοντας να την εκφοβίσει. Η Αγνή, όμως, παρέμεινε ακλόνητη, ομολογώντας με θάρρος την πίστη της στον αληθινό Τριαδικό Θεό.
Τότε ο Έπαρχος εξοργίστηκε και διέταξε να την γδύσουν, να τη ντύσουν με έναν απλό χιτώνα και να τη διαπομπεύσουν στην πόλη.
Έπειτα έδωσε εντολή να την κλείσουν σε πορνείο. Η Αγνή προσευχόταν αδιάκοπα, ικετεύοντας τον Χριστό να διαφυλάξει την αγνότητά της.
Και τότε συνέβη το απροσδόκητο: όσοι πορνικοί πελάτες την πλησίαζαν έχαναν κάθε ίχνος ερωτισμού και παραλύονταν τα μέλη τους.
Στη συνέχεια την πλησίασε ο άξεστος, βάρβαρος και ακόλαστος γιος του ηγεμόνα, με σκοπό να τη μολύνει.
Όμως, μόλις την πλησίασε, έπεσε νεκρός. Ένας άλλος νεαρός, βλέποντας το θαύμα, πίστεψε ότι ο Θεός της Αγνής είναι ο αληθινός Θεός και ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό, παρασύροντας και πλήθος παρισταμένων.
Το γεγονός αυτό εξόργισε τον Έπαρχο, ο οποίος μετέβη ο ίδιος στο πορνείο για να διαπιστώσει τα θαυμαστά γεγονότα και να ζητήσει εξηγήσεις.
Η Αγνή στάθηκε μπροστά του με περίσσιο θάρρος και του δήλωσε ότι η πίστη της στον αληθινό Θεό επιτελεί αυτά τα θαυμάσια.
Του αποκάλυψε ακόμη ότι από τη στιγμή που εισήχθη στο πορνείο, άγγελος Κυρίου, με μορφή απαστράπτοντος νέου, την προστάτευε, απωθώντας τους αναιδείς και θανατώνοντας τον θρασύ νέο.
Και πάλι, δεν παρέλειψε να ομολογήσει την πίστη και την απόλυτη αφοσίωσή της στον Ιησού Χριστό και στην Εκκλησία Του.
Ο Έπαρχος ζήτησε σημείο για να πειστεί ότι η πίστη της ήταν η αληθινή.
Τότε η Αγνή ύψωσε τα χέρια της στον ουρανό και, με θερμή προσευχή, παρακάλεσε τον Θεό να φανερώσει τη δύναμή Του στο πλήθος, για να πιστέψουν και να σωθούν. Και αμέσως ο νεκρός νέος αναστήθηκε.
Τότε ο Έπαρχος και πολλοί από τους παρισταμένους πίστεψαν, ασπάστηκαν τη χριστιανική πίστη και δόξασαν τον Θεό.
Ωστόσο, παρόντες ήταν και κάποιοι φανατικοί ειδωλολάτρες, οι οποίοι όχι μόνο δεν πείστηκαν από το θαύμα, το οποίο απέδωσαν σε μαγεία, αλλά απαίτησαν την εφαρμογή της αυτοκρατορικής διαταγής και τη θανάτωση της Αγνής.
Οι ίδιοι τη συνέλαβαν και την παρέδωσαν σε άλλον αξιωματούχο, ο οποίος αποφάσισε τον θάνατό της δια πυρός.
Αφού βασανίστηκε και διαπομπεύτηκε, οδηγήθηκε στον τόπο του μαρτυρίου. Χωρίς να δειλιάσει ούτε στιγμή, έκανε το σημείο του Σταυρού και εισήλθε περιχαρής στη φωτιά, ψάλλοντας ύμνους ευχαριστίας στον Χριστό για την τιμή που της χάρισε να μαρτυρήσει για την αγάπη Του.
Οι φλόγες, όμως, τη σεβάστηκαν και δεν της προκάλεσαν καμία βλάβη, όπως συνέβη και με τους Τρεις Παίδες της Παλαιάς Διαθήκης.
Παρά το θαύμα, οι μανιασμένοι ειδωλολάτρες συνέχισαν να τη συκοφαντούν, θεωρώντας και τη διάσωσή της ως μαγική ενέργεια, και απαιτούσαν επίμονα τον θάνατό της.
Τελικά, ένας από τους δημίους ύψωσε το ξίφος και την αποκεφάλισε. Έτσι, η ψυχή της πέταξε αμόλυντη στον ουρανό, αφήνοντας στη γη και το σώμα της επίσης αδιάφθορο.
Ήταν ένα παιδί, μόλις δώδεκα ετών!
Σύμφωνα με το επίγραμμα του πάπα Δαμάσου, κάηκε γυμνή. Ο δε Αμβρόσιος και ο Προυδέντιος αναφέρουν ότι εσφάγη ως αμνός και αποκεφαλίστηκε.
Σε ύμνο που αποδίδεται στον Αμβρόσιο γίνεται λόγος για στραγγαλισμό. Ωστόσο, οι περισσότεροι που ακολουθούν τη ρωμαϊκή παράδοση του βίου της δέχονται ότι, αφού οι φλόγες δεν την έβλαψαν, τελικά εσφάγη ως αμνός.
Κατά την παράδοση, το μαρτύριο πραγματοποιήθηκε δίπλα στο πορνείο, στον χώρο του παλαιού ιπποδρόμου του Δομετιανού, γνωστού ως Circus Agonalis («κύκλος της αγωνίας»).
Στο σημείο αυτό ανεγέρθηκε αργότερα η περίφημη βασιλική Santa Agnese in Agone, θεμελιωμένη πάνω στον τόπο του εγκλεισμού και του μαρτυρίου της Αγίας.
Η σημερινή σωζόμενη κρύπτη κάτω από τον ναό ήταν το ειδωλολατρικό χαμαιτυπείο.
Οι χριστιανοί της Ρώμης περισυνέλεξαν κρυφά το λείψανο της Αγίας και το ενταφίασαν με τιμές. Αργότερα, ο Μέγας Κωνσταντίνος έκτισε στον τόπο αυτό ναό προς τιμήν της, όπου επιτελούνταν πολλά θαύματα.
Η μνήμη της Αγίας Αγνής τιμάται στις 21 Ιανουαρίου. Θεωρείται προστάτιδα των νεανίδων και αιώνιο πρότυπο παρθενίας, καθαρότητας και ακλόνητης πίστης.
Ας έχουμε τις πρεσβείες της στο θρόνο της μεγαλοσύνης του Θεού.
https://www.romfea.gr/pneumatika/74471-agia-parthenomartys-agni-i-prostatida-ton-neanidon
