«Ὁ ἄνθρωπος δημιουργήθηκε μέ σταυροειδῆ ἀποστολή. Νά ἐφαρμώζει δηλαδή τό θέ-λημα τοῦ Θεοῦ, πού κατά τήν ἐφαρμογή του εἶναι σταυρός. Γιατί ἔχει δύο διαστάσεις, μία κάθετη καί μία ὁριζόντια. Ὑπακοή στόν Θεό καί ἀγάπη πρός τόν συνάνθρωπο. Ἔπρε-πε νά γίνει ὁ ἄνθρωπος ἕνας σταυρός ἁγιότητος, μέ τήν ἐφαρμογή τῆς διπλῆς αὐτῆς ἐν-τολῆς τοῦ Θεοῦ. Τά πόδια του πατοῦν ἐπάνω στήν γῆ, ἡ καρδιά του ὅμως νά ζεῖ καί νά ἀγκαλιάζει ὅλους τούς συνανθρώπους του, ὁλόκληρο τόν κόσμο. Ἔτσι πραγματοποιεῖ-ται ἡ διπλῆ ἀποστολή τοῦ ἀνθρώπου ἡ ἁγιότης καί ἡ κοινωνικότης του. Ἡ τομή τῶν δύο αὐτῶν διαστάσεων τῆς ἔνθεης ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἡ ἀγάπη κατά τό σχῆμα τοῦ Εὐ-αγγελίου: «Ἀγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου (κάθετο δοκάρι) καί τόν πλησίον σου ὡς ἑαυτόν) ὁριζόντιο δοκάρι τοῦ σταυρώσιμου βίου τοῦ ἀνθρώπου1.
Ὁ Θεός μέσα στόν Παράδεισο τοποθέτησε τρία εἴδη ξύλων. Ἕνα γιά τήν τροφή του, ἕνα διαφορετικό ξύλο τῆς γνώσεως καλοῦ καί κακοῦ, ἀπό τό ὁποῖο ἔλαβε ἐντολή νά μή φάγει (Γεν. β, 16 – 18), πρίν ἀσκηθεῖ στήν ὑπακοή. Τό δένδρο αὐτό θά τοῦ ἔδινε γνωστι-κή δύναμη τῆς φύσεώς2, πράγμα πού εἶναι καλό γιά τούς τελείους πνευματικά. Καί τό τρίτο ξύλο τῆς ζωῆς, μέ τό ὁποῖο θά σταθεροποιεῖτο στήν κοινωνία μέ τόν Θεό αἰώνια.
«Ὁ Διάβολος στόν Παράδεισο ἀπό φθόνο πρός τούς πρωτοπλάστους, γιά νά τούς πα-ρασύρει μακριά ἀπό τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, νά ἐπαναστατήσουν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὅπως ὁ ἴδιος, τί τούς λέγει; «Δέν σᾶς ἐπιτρέπει νά φᾶτε ἀπό τόν καρπό αὐτοῦ τοῦ δένδρου γιά νά μή γίνετε θεοί3».
Ἔτσι σάν ἀφρονέστατος ψαρᾶς καί κυνηγός πού θέλει νά πιάσει ἕνα μικρό ψαράκι – τόν ἄνθρωπο – ἔβαλε στό ἀγκίστρι σάν δόλωμα ἕνα μεγάλο ψάρι· (τήν ἐλπίδα τοῦ νά γί-νουν θεοί). Ὁ πονηρός τούς συμβούλευσε:«διανοιχθήσονται οἱ ὀφθαλμοί, καί ἔσεσθε ὡς θεοί4…». Δηλαδή ἔβαλε ὡς δόλωμα, τήν ἐλπίδα τῆς ὑπερμεγίστης καί ἀχωρήτου Θεότη-τος στό ἀγκίστρι γιά νά τούς ἀπατήσει, νά πιάσει ἕνα μικρό ψάρι.
Δέν τούς εἶπε ψέμματα, γιατί αὐτός εἶναι ὁ τελικός σκοπός μας, νά γίνουμε κατά χάρη θεοί, ἀλλά καί δέν τούς εἶπε ὁλόκληρη τήν ἀλήθεια. Τούς ὑπέδειξε ἕναν ἄλλο τρόπο γιά νά ἐπιτύχουν τόν σκοπό τους. Νά γίνουν κατά χάρη θεοί ἀλλά χωρίς τήν ὑπακοή στό θεῖο θέλημα. Τό ἀποτέλεσμα; Νά συλληφθοῦν τρώγωντας τό δόλωμα (πιστεύοντας στά λόγια τοῦ πονηροῦ) κι’ ὄχι τοῦ Θεοῦ. Μέ ἀποτέλεσμα νά ἔρθει ἡ μεγάλη τραγωδία, νά σκοτι- σθεῖ ὁ νοῦς τους, (ἡ νοερά ἐνέργειά τους), νά διακοπεῖ ἡ κοινωνία μετά τοῦ Θεοῦ, λόγω τῆς ἀμετανοησίας των, νά ἐπαναστατήσουν κατά τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καί νά διωχθοῦν ἀπό τόν Παράδεισο, ἐμποδίζοντάς τους νά φᾶνε ἀπό τό ἄλλο, δένδρο τό δένδρο τῆς ζω- ῆς καί γίνει ὁ θάνατος ἀθάνατος.
Αὐτή ἦταν ἡ ἀπάτη τοῦ Διαβόλου ὁ ἄνθρωπος νά παραβεῖ τό θεῖο θέλημα καί πάλι σταυροειδῶς. Μέσα στόν Παράδεισο ὁ Ἀδάμ μέ τήν παρακοή του καταργεῖ τήν κατακό-ρυφη διάσταση τοῦ σταυροῦ, δηλαδή τήν κοινωνία μέ τόν Θεό. Ἔξω ἀπό τόν Παράδεισο καταστρέφει ὁ Κάϊν τήν ὁριζόντια διάσταση, σκοτώνοντας τόν ἀδελφό του Ἄβελ5».
Πρίν τούς ἐκδιώξει ἀπό τον Παράδεισο ὁ Θεός εἶπε στόν Διάβολο – φίδι: «Ἀπό τό σπέρμα τῆς γυναικός θά γεννηθεῖ ἐκεῖνος πού θά σοῦ συντρίψει τό κεφάλι καί ἐσύ θά τόν δαγκώσεις στήν φτέρνα».
Ἡ γυναίκα δέν ἔχει σπέρμα, ἀλλά ὁ ἄνδρας. Ἀβραάμ ἐγέννησε Ἰσαάκ, ἡ γυναίκα τί-κτει. Ἐδῶ ἀναφέρεται στήν ἄσπορο σύλληψη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀπό τήν Παρθένο Μα-ρία. Καί ἀπό τότε ὁ Διάβολος δέν ἄφηνε κόρη γιά κόρη νά μήν τήν μολύνει ἤ νά παντ-ρεύεται. Γι’ αὐτό ἡ θεία Πρόνοια μόλις ἡ Παναγία ἔγινε τριῶν ἐτῶν τήν εἰσάγει στά Ἅγια τῶν Ἁγίων καί μετά τήν ἀρραβωνιάζει μέ τόν δίκαιο Ἰωσήφ. Ὁ ἱερός Θεοφύλακτος λέγει: «συνεχώρησε ὥστε ἡ Παναγία νά ἔχει κηδεμόνα στίς δυσκολίες τῆς ζωῆς, ἀλλά καί γιά ἀπατηθεῖ ὁ ἀπατεώνας Διάβολος, μόνον σχῆμα ὑπάρχει συζυγία καί ὄχι στήν πραγματι-κότητα6».
Τό φίδι ἐξουδετερώνεται μόνον ἐάν τό κτυπήσεις στό κεφάλι. Γιά τό δάγκωμα στήν φτέρνα πού εἶναι καί τό πιό σκληρό μέρος τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, εἶναι ὁ σταυρικός θάνατος τοῦ Χριστοῦ, τοῦ σπέρματος τῆς Παναγίας.
Ὁ Χριστός ἔγινε ἄνθρωπος μέ σκοπό νά ἐξουδετερώσει τελείως τόν Διάβολο καί κάνει τά ἀντίθεται πού ἔκανε στούς πρωτοπλάστους. Ξύλο χρησιμοποίησε ὁ Διάβολος ὡς ἀγκί-στρι γιά νά συλλάβει τόν ἄνθρωπο. Ξύλο χρησιμοποιεῖ καί ὁ Χριστός τόν τίμιο Σταυρό καί συλλαμβάνει τόν Διάβολο.
Ὁ ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης ἑρμηνεύοντας τόν Κανόνα τῆς Ὑψώσεως τοῦ Σταυροῦ γράφει: «Ὁ τύπος τοῦ Σταυροῦ εὑρίσκεται σέ ὅλη τήν κτίση καί συγκρατεῖ ὅλον τόν κό-σμο· διότι ὁ κόσμος εἶναι θεμελιωμένος ἐπάνω στόν τύπο τοῦ Σταυροῦ, ἡ Ἀνατολή, ἡ Δύ-ση, ὁ Βορρᾶς καί ὁ Νότος. Ὁ κόσμος δημιουργήθηκε ἀπό τέσσερα στοιχεῖα, ὕδωρ, γῆ, ἀέρας καί αἰθέρας (φωτιά καί φῶς).
Στόν εἱρμό: «Σταυρόν χαράξας Μωσῆς, ἐπ’ εὐθείας ράβδω τήν Ἐρυθράν διέτεμε…», μέ τό ραβδί του θαυματουργικά ἔδειξε τόν τύπο τοῦ Σταυροῦ, στό στοιχεῖο τοῦ ὕδατος. Μέ τήν κάθετη τομή τῆς θάλασσας ἄνοιξε καί πέρασε ὅλος ὁ Ἰουδαϊκός λαός καί μετά τήν πλάγια τομή ἑνώθηκε ἡ Ἐρυθρά καί πνίγηκαν οἱ Αἰγύπτιοι. Στό πρῶτο τροπάριο: «Τόν τύπον πάλαι Μωσῆς… Σταυρῶ δέ σχηματισθείς μέ τό σῶμα του καί μέ τεντωμένα τά χέ-ρια του διέλυσε τούς Ἀμαληκῖτες». (Ἔξοδ. ιζ, 11), ἔδειξε τό στοιχεῖο γῆς καί ἀέρας. Μέ τά πόδια του πατοῦσε τήν γῆ καί μέ τίς παλάμες Του τόν ἀέρα. Στό τρίτο τροπάριο: «Ὑπέ-δειξεν οὐρανός, τοῦ Σταυροῦ τό τρόπαιον…» Ὁ οὐρανός δείχνει τόν Σταυρό τυπούμενο, ὅπου εἶναι τό στοιχεῖο τοῦ αἰθέρα, (φωτιά καί φῶς). Ἀναφέρεται στό ὅραμα τοῦ Μ. Κων-σταντίνου πού εἶδε στήν Μουλβία γέφυρα7».
Ἡ προϊστορία τοῦ τιμίου Σταυροῦ
Ὅλοι οἱ ἄνθρωποι ἔχουμε ἱστορία ἀπό τήν στιγμή πού γεννηθήκαμε. Ἡ Παναγία, ὁ τί- μιος Πρόδρομος καί ὁ τίμιος Σταυρός ἔχουν προϊστορία γιατί ἀναφέρονται πρίν γεννην θοῦν, πρίν εἰσέλθουν στήν ἱστορία, ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη, τούς προφῆτες, μέ προτυ-πώσεις, σύμβολα καί τύπους.
Ἀναφέρει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός: «Αὐτόν τόν τίμιο Σταυρό προεικόνισε τό ξύ-λον, τό δένδρο τῆς ζωῆς, πού ὁ Θεός φύτευσε στόν Παράδεισο, Ἐπειδή μέ ξύλο ἦλθε ὁ θάνατος, ἔπρεπε μέ ξύλο νά δωρηθεῖ ἡ ζωή καί ἡ ἀνάσταση.
Ὁ Ἰακώβ πρῶτος εἰκόνισε τόν Σταυρό προσκυνώντας τό ἄκρο τὴς ράβδου τοῦ Ἰωσήφ καί εὐλογώντας μέ σταυρωτά τά χέρια τούς γυιούς τοῦ Ἰωσήφ.
Ἡ ράβδος τοῦ Μωυσῆ ὅταν κτύπησε σταυροειδῶς τήν Ἐρυθρά θάλασσα.
Μέ τό σῶμα του ὁ Μωϋσῆς καί μέ τά ἁπλωμένα χέρια, κάνοντας τό σημεῖο τοῦ Σταυ-ροῦ κατατρόπωσε τούς Ἀμαληκῖτες.
Μέ τό ξύλο τό πικρό νερό τῆς Μερρᾶς γλυκάνθηκε8, (Ἔξ. ιε, 25).
Στό Δυτικό τμῆμα τῆς Ἱερουσαλήμ, ἔξω ἀπό τά τείχη βρίσκεται ἡ ὀνομαστή Ἱ. Μονή τοῦ τιμίου Σταυτοῦ. Στό σημεῖο αὐτό, κάτω ἀπό ἁγία Τράπεζα κατά τήν παράδοση, εἶχε φυτευθεῖ τό Ξύλο τοῦ Σταυροῦ, τῆς καταδίκης τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀπό τόν Λώτ. Αὐτό ἀποτελεῖται ἀπό τρία ξύλα: πεῦκο, κυπαρίσσι καί κέδρο, ἀναφέρεται στόν προφ. Ἡσαΐα (ξ΄, 13). Αὐτό τό τίμιο Ξύλο οἱ προσκυνητές στούς Ἁγίους Τόπους τό συναντοῦν στίς δύο μορφές του, σάν δένδρο στήν Ἱ. Μονή καί στόν Ἱ. Ναό τῆς Ἀναστάσεως, σάν προσκύνη-μα, ἐμποτισμένο μέ θεϊκό Αἷμα.
Ὡς δένδρο εἶναι ζωντανό καί δέν ἀλλοιώνεται.
Εἶναι Ζωοδόχο, γιατί δέχθηκε τό Σῶμα καί τό Αἷμα τῆς Ζωῆς πού εἶναι ὁ Χριστός καί χορηγεῖ τήν αἰώνιο ζωή.
Τέλος εἶναι Ζωοπάροχο, ἀπό τό πρῶτο θαῦμα ὅταν ἀνευρέθηκε ἀπό τήν ἁγία Ἑλένη στίς 6 Μαρτίου τοῦ 326 μ. Χ. καί ἀνέστησε τήν νεκρή καί πιστοποιήθηκε ὡς τό τίμιο Ξύλο καί μετά ἐπιτελεῖ πολλά θαύματα, ἰάσεις, ἀναστάσεις σωματικές καί ψυχικές, εἶναι ὁ φύλα-κας τῆς οἰκουμένης ἀλλά καί κάθε Χριστιανοῦ.
Ἡ ἱστορία τοῦ τιμίου Σταυροῦ
Παρουσιάσθηκαν τρεῖς Ἄγγελοι στόν Ἀβραάμ, τούς ὁποίους ἀποκαλεῖ Κύριε, (Γέν. 18, 3). Στήν ὀρθόδοξη ἁγιογραφία στήν φιλοξενία τοῦ Ἀβραάμ, ἀπεικονίζεται ἡ Τριαδικό-τητα τοῦ Θεοῦ, (Πατήρ, Υἱός καί Ἅγιον Πνεῦμα), μαζί τους εἶχαν τρία ραβδιά.
Μέ τήν ἀναχώρησή τῶν δύο πρός τά Σόδομα ἄφησαν τά ραβδιά. Ἡ Σάρρα τά ἔβαλε στήν φωτιά γιά νά τά κάψει. Ἐπειδή εἶχαν μιά ξεχωριστή εὐωδία, ὁ Ἀβραάμ τά ἔβγαλε ἀπό τήν φωτιά καί τά φύλαξε σάν θεόσταλτο δῶρο.
Μετά τήν καταστροφή τῶν Σοδόμων καί Γομμόρων, σώθηκε μόνο ἡ οἰκογένεια τοῦ Λώτ, ἀνεψιοῦ τοῦ Ἀβραάμ. Ἡ γυναίκα του ἔγινε στήλη ἅλατος, γιατί παρήκουσε τήν ἐν-τολή τῶν Ἀγγέλων: «νά φύγετε καί νά μήν κοιτάξετε πίσω».
Οἱ δύο κόρες τοῦ Λώτ, νομίζοντας ὅτι ὅλος ὁ κόσμος εἶχε καταστραφεῖ, μέ πρόφαση τήν διαιώνηση τοῦ ἀνθρωπίνου εἴδους, κατά τήν διάρκεια τῆς φυγῆς, μέθυσαν τόν πατέ-ρας τους καί συνῆλθαν μαζί του (Γέν. 19, 34)!
Ὅταν ὁ Λώτ τό κατάλαβε, πῆγε στόν θεῖο του τόν Ἀβραάμ νά τοῦ ζητήσει πώς θά συγ-χωρηθεῖ γιά τίς ἁμαρτίες αὐτές.
Ὁ Ἀβραάμ τοῦ ἔδωσε τά μισοκαμμένα ραβδιά τῶν Ἀγγέλων, νά τά φυτέψει καί νά τά ποτίζει μέ νερό ἀπό τόν Ἰορδάνη ποταμό. Ἐάν αὐτά φυλλοβολοῦσαν θά ἦταν ἀπόδειξη ὅτι ὁ Θεός συγχώρεσε τίς ἁμαρτίες τοῦ Λώτ. Ἐάν σοῦ ζητᾶ κάποιος ὁδοιπόρος νερό θά τοῦ δίνεις. Αὐτό ἐπαναλήφθηκε πολλές φορές καί ὁ Λώτ τό ἀνέφερε στόν Ἀβραάμ ὁ ὁ-ποῖος προσευχόμενος τοῦ εἶπε: Σ’ αὐτόν τόν ὁδοιπόρο νά μή δώσεις νερό. Ἔτσι τά πότι-σε ὁ Λώτ καί αὐτά ἔβγαλαν φύλλα9.
Αὐτό τό ξύλο ἀργότερα, κατ’ ἐντολή τοῦ ἀρχιερέα Καϊάφα, χρησιμοποίησαν οἱ ἄνομοι Ἑβραῖοι γιά τήν κατασκευή τοῦ Σταυρού τοῦ Ἰησοῦ. Κι αὐτό γιατί λόγω τῶν αὐξομειώσε-ών του, κατά τήν ἀνοικοδόμηση τοῦ ναοῦ τοῦ Σολομώντα, τό πέταξαν ὡς καταραμένο ξύλο. Αὐτό θά ἔκαμε τό μαρτύριο τοῦ θείου Ναζωραίου φρικτότερο! Καί τό πέταξαν στό χῶρο τῶν ἀπορριμάτων, κάτω ἀπό τό ἄγαλμα τῆς Ἀφροδίτης. Μέ θαυματουργικό τρόπο ἀνακαλύφθηκε ἀπό τήν ἁγία Ἑλένη πάνω ἀπό τό ὁποῖο εἶχε φυτρώσει τό «βασιλικό χό-ρτο», ὁ βασιλικός.
Ἔτσι ἀπό ξύλο τῆς κατάρας, ἔγινε τό Ξύλο τῆς εὐλογίας.
Τό λαμπροφόρο στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ
Στούς χαιρετισμούς τοῦ τιμίου Σταυροῦ, στό γράμμα Ψ, ὁ ἱερός ὑμνωδός γράφει τόν ἑξῆς χαιρετισμό: «Χαῖρε τοῦ Χριστοῦ λαμπροφόρον στρατήγημα». Ὁμιλεῖ γιά τό σχέδιο, στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ γιά τήν τέλεια ἀποδυνάμωση τοῦ Διαβόλου γιά νά σώσει τόν ἄνθρωπο.
«Νέκρωσιν ὁ πρίν, ἐμφυτεύσας τῆ Κτίσει, Θηρός κακούργου, σχηματισθείς εἰς φύσιν. Ἐπισκοπεῖται σαρκικῆ παρουσία ὄρθρω φάναντι, προσβαλών τῶ Δεσπότη, φλᾶν τήν ἑαυ-τοῦ, δυσμενεστάτην κάραν». Τό νόημα εἶναι: «Καθώς ὁ Διάβολος ὁ ὁποῖος παλαιά ντύ-θηκε σάν φίδι, καί δόλωμα τοῦτο (τήν ἰσοθεΐα) ἔκανε, κυνήγησε καί συνέλαβε τούς πρω-τοπλάστους καί δημιούργησε στήν κτίση τόν θάνατο. Ἔτσι καί ὁ δικός μας Σωτήρας Χρι-στός φόρεσε τήν δική μας φύση σάν δόλωμα, διά μέσου αὐτῆς παρατήρησε μέ πολύ προσοχή καί δελεάζει τόν πονηρό τρώγοντας, θανατώνοντας, τήν ἀνθρώπινη φύση Του, καί ἀγκιστρώνεται στήν Θεότητα καί καταβάλλεται ὁριστικά, μέ τήν συντριβή τῆς κεφα-λῆς του10».
Ἡ παρακοή γράφει, στήν ἐρωταπόκριση 157 ὁ Ἀββᾶς Βαρσανούφιος11, γέννησε τήν ἀφροσύνη, ὅπως λέγει ὁ Δαβίδ: «βρώμισαν καί σάπισαν οἱ μώλωπές μου, (τά τραύματά μου), ἐξαιτίας τῆς ἀφροσύνης μου12, (τῆς ἀνοησίας)». Ἡ ἀφροσύνη εἶναι ἡ ἀφορμή ὅλων τῶν κακῶν. Αὐτή γεννᾶ τήν παρακοή καί μετά τό τραῦμα, (δηλαδή τήν ἁμαρτία), μετά ἡ ἀφροσύνη γέννησε τήν ἀμέλεια, αὐτή προξένησε τήν σήψη καί δυσοσμία καί ἡ ταλαίπω-ρη σάρκα σκουλήκιασε καί τήν ἔρριξαν στήν θάλασσα. Ἐκεῖ τήν καταβρόχθησε τό μεγάλο φθαρτό «ψάρι» καί κατοίκησε μέσα στά ἔντερά του, ἕως ὅτου ἦλθε ὁ ἐπουράνιος Σκώ-ληκας (ὁ Χριστός) καί ἀφοῦ σταυρώθηκε στό ἀγκίστρι τοῦ Σταυροῦ, χαλάρωσε τά ἔντερα τοῦ μεγάλου ψαριοῦ καί ἔβγαλε ἀπό τό στόμα του τήν τροφή πού κατάπιε (ὅλους τούς κεκοιμημένους), μαζί μέ τά ἔντερα. Καί ἀφοῦ πῆρε τήν σάρκα τήν ἔθρεψε μέ ψωμί, τήν εὔφρανε μέ κρασί, (Θεία Κοινωνία), τήν ἄρτυσε μέ ἁλάτι καί τήν ἀπάλλαξε ἀπό τήν φθο-ρά· καί μαζί πρόσθεσε καί τό σινάπι πού δημιουργεῖ πρόβλημα στά ρουθούνια τοῦ δρά-κοντα, ὥστε νά μή μπορεῖ νά μυρίζει, καί ταράσσει τούς ὀφθαλμούς του, ὥστε νά μή ἐπι-βλέπει τήν τελειότητα αὐτῆς τῆς ταπεινώσεως.
Ὁ Χριστός τό «Οὐράνιο Σκουλήκι», ἔγινε Ἄνθρωπος ἀπό τήν Μαρία τήν Παρθένο καί ἐκ Πνεύματος Ἁγίου
Γιατί ὅμως ὀνομάστηκε ὁ Κύριος «Σκουλήκι;»
Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής13 ἑρμηνεύοντας τόν ψαλμικό στίχο: «ἐγώ εἰμί σκου-λήκι καί ὄχι ἄνθρωπος14», ὀνομάστηκε Σκουλήκι· γιατί τό σκουλήκι γεννιέται χωρίς συ-νεύρεση, ἔτσι καί ὁ Κύριος συνελήφθη ἀσπόρως. Ἀλλά καί σάν σκουλήκι ἔγινε δόλωμα (σάν καλάμι ἦταν τό τίμιο Ξύλο), γιά τόν Διάβολο· γιατί ἀνοίγοντας τό στόμα του νά φάει τό σκουλήκι, τήν σάρκα Του, (διά τοῦ σταυρικοῦ θανάτου) πιάστηκε στό ἀγκίστρι ἀπό τήν θεότητα15. Ἔβγαλε ἀπό τό στόμα του τήν τροφή πού εἶχε καταπιεῖ, ὅλους δηλαδή τούς ἀνθρώπους ἀπό τόν Ἀδάμ ὅσοι εἶχαν πεθάνει καί πίστεψαν στόν σωτηριώδη λόγο τοῦ Χριστοῦ καί τοῦ ξερρίζωσε τά σπλάχνα του, πού εἶναι ὁ θάνατος, τό ἀποτέλεσμα τῆς ἁμαρτίας.
«Ἐσύ, Κύριε, ἀφοῦ κατέβηκες στόν Ἅδη μέ τόν ἑκούσιο θάνατό Σου καί συνέτριψες τίς αἰώνιες ἀμπάρες (=θανάτου) ἔδειξες σέ ὅλους τούς πεθαμένους τήν ἀνάστασή τους. Συ-νέλαβες δέ μέ τό θεϊκό δόλωμα στό ἀγκίστρι τόν ἀρχέκακο καί ἀβυσσώδη διάβολο (=δράκοντα) καί τόν αἰχμαλώτισες μέ ἀσφάλεια στίς σκοτεινές ἁλυσῖδες τῆς κολάσεως καί στήν ἄσβεστη φωτιά καί στό ἔσχατο σκοτάδι μέ τήν ἂπειρη δύναμη καί ἐξουσία Σου16».
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος Νύσσης σχολιάζει σχετικά τό στρατήγημα τοῦ Χριστοῦ μας.
«Ἐπειδή λοιπόν ἡ καρδιά εἶναι ἡ ἑστία κατά κάποιον τρόπο τοῦ νοῦ, (γιατί σ’ αὐτήν πιστεύεται πῶς βρίσκεται τό ἡγεμονικό λογικό), γι’ αὐτό πηγαίνει ὁ Κύριος στήν καρδιά τῆς γῆς, πού εἶναι ἡ κατοικία τοῦ πονηροῦ ἐκείνου νοῦ (Ἡσ. 19, 11), γιά νά μωράνει τήν σκέψη του, (Ἰώβ 5, 13), ὅπως λέγει ἡ προφητεία, νά συλλάβει τόν σοφό πάνω στήν πα-νουργία του, καί ν’ ἀντιστρέψει στό ἀντίθετο τά σοφά ἐπιχειρήματά του. Ἐπειδή δηλαδή ἦταν ἀντίθετο νά προσβάλει ὁ ἄρχοντας τοῦ σκότους καθαρή τήν παρουσία τοῦ φωτός, ἀφοῦ δέν εἶδε σ’ αὐτό ἴχνος σάρκας γι’ αὐτό, μόλις εἶδε τήν θεοφόρο σάρκα καί εἶδε καί τά θαύματα πού ἐνεργοῦσε μέ αὐτήν ἡ θεότητα ἤλπισε ὅτι, ἄν νικοῦσε τήν σάρκα μέ τόν θάνατο, θά νικοῦσε καί ὅλη τήν δύναμή της. Καί γι’ αὐτό, καταπίνοντας τό δόλωμα τῆς σάρκας, πιάστηκε στό ἀγκίστρι τῆς Θεότητος κι ἔτσι σύρθηκε ὁ δράκοντας μέ τό ἀγκίστ-ρι, ὅπως λέγει ὁ Ἰώβ, πού προεῖπε μέ τήν περίπτωσή του ἐκεῖνο πού ἐπρόκειτο νά γίνει, λέγοντας· «θά σύρεις τόν δράκοντα μέ τό ἀγκίστρι» (Ἰώβ 40, 25)17.
«Ἐπίσης σέ ἄλλη ὁμιλία του σημειώνει τά ἑξῆς: «…Διότι μέ τό περίβλημα τοῦ ἀνθρώ-που (ὁ Χριστός ἔγινε τέλειος ἄνθρωπος, χωρίς ἁμαρτία), ἀπατήθηκε (ὁ Διάβολος) καί αὐ-τός ὁ ὁποῖος πρῶτος ἀπάτησε τόν ἄνθρωπο μέ τό δέλεαρ τῆς ἡδονῆς (μέσα στόν Παρά-δεισο).
Ὁ μέν ἐχθρός πράγματι διενήργησε τήν ἀπάτη γιά νά διαφθείρει τήν φύση μας, ἐνῶ ὁ δίκαιος (ὁ Χριστός) καί συνάμα ἀγαθός καί σοφός ἐπενόησε τήν ἀπάτη γιά τήν σωτηρία τῆς διαφθειρείσης φύσεώς μας, εὐεργετώντας ἐκεῖνον (δηλαδή τόν Ἀδάμ) ὁ ὁποῖος εἶχε χαθεῖ…Ἔγινε ὅπως συμβαίνει ἡ εὐτελής ὕλη ἀναμιχθεῖ μέ τόν χρυσόν, οἱ κατεργαστές τοῦ χρυσοῦ κατακαίοντας διά τῆς φωτιᾶς τήν ξένη καί ἄχρηστη οὐσία, ἐπαναφέρουν τήν φυσική λάμψη στόν πολύτιμο χρυσό. Κατά τόν ἴδιο τρόπο ἡ φωτιά τῆς θείας δυνάμεως ἐξαφανίζει τά παρά φύση, τά ὁποῖα δημιουργήθηκαν ἀπό τόν εὑρετή τῆς κακίας, δηλα-δή τόν θάνατο, τήν φθορά, τό σκοτάδι καί κάθε προϊόν τῆς κακίας καί εὐεργετεῖ διά τῆς ἀφθαρσίας τήν φύση, ἔστω καί ἄν ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τήν φθορά εἶναι ἐπίπονος18».
Ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ, γράφει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς19, ὄχι μόνο ἔλαβε σάρκα κι’ ἐγκαταστάθηκε σ’ ἐμᾶς, ἀλλά πῆρε τήν δική μας σάρκα, πού ἄν τώρα εἶναι καθαρά, εἶναι πάντως θνητή καί παθητή. Σ’ αὐτήν τήν σάρκα ἀγκίστρευσε μέ θεόσοφο δόλωμα τόν ἀρ-χέκακο ὄφι και ἐλευθέρωσε ὅλο τό δουλωμένο ἀπό αὐτόν (δηλαδή τόν Διάβολο) ἀνθ-ρώπινο γένος· διότι, ὅταν πέσει ὁ τύραννος ὅλο τό τυραννούμενο γένος εἶναι ἐλεύθερο· κι’ αὐτό εἶναι πού εἶπε ὁ ἴδιος ὁ Κύριος στά Εὐαγγέλια, «ὅτι δεσμεύθηκε ὁ ἰσχυρός καί διαρπάχθηκαν τά σκεύη του», (Ματθ. 12, 29).
Ἁρπάχθηκαν τά σκεύη του ἀπό τόν Χριστόν, ὁπότε ἐλευθερώθηκαν, δικαιώθηκαν, γέ-μισαν φῶς καί ἐμπλουτίσθηκαν μέ θεῖα χαρίσματα. Γι’ αὐτό ψάλλει ὁ Δαβίδ· «ἀφοῦ ἀνέ-βηκε στά ὕψη», πάνω τοῦ σταυροῦ ἤ, ἄν θέλεις, στά οὐράνια, «συνέλαβε αἰχμαλώτους, ἔδωσε στούς ἀνθρώπους δῶρα» (Ψαλμ. 67, 19).
Τόν μέν Διάβολο λοιπόν ἔτσι κατατρόπωσε διά τοῦ πάθους καί τῆς σαρκός, στόν Θεό δέ καί Πατέρα φέροντας αὐτήν γιά θυσία, ὡς ἄμωμο καί πανίερο θῦμα (τί ἀνείπωτη με-γαλοδωρεά) τόν συμφιλίωσε μέ μᾶς τούς ὁμογενεῖς του. Ἐπειδή δέ ὑπέστη τό πάθος μέ γνώμη τοῦ Πατρός, ἔγινε γιά μᾶς, πού μέ παρακοή χαθήκαμε καί μέ τήν ὑπακοή σωζό-μαστε (στίς θεῖες ἐντολές Του)».
Ὁ Χριστός πῆρε τόν ἄνθρωπο στά χέρια Του τόν ἄλλειψε μέ λάδι, τόν ἔπλενε μέ νερό καί τόν «ἔψησε» μέ τήν θεϊκή φωτιά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, κατά τό Μυστήριο τοῦ Βαπτί-σματος. Τόν ἔθρεψε καί τόν εὔφρανε μέ τό σῶμα Του καί τό αἷμα Του διά τοῦ Μυστηρί-ου τῆς θείας Εὐχαριστίας. Τόν ἄρτυσε μέ τό ἁλάτι τῆς θείας Χάριτος πού σταματᾶ τήν φθορά. Ἐπιπλέον τοῦ ἔδωσε τόν λόγο Του πού σάν σινάπι καταστέλλει τήν γένεση τῆς φθορᾶς, κατακαίει τά ρουθούνια τοῦ νοητοῦ δράκοντα (τοῦ Διαβόλου), γιά νά μήν μπο-ρεῖ νά ὀσφραίνεται, τοῦ σκοτίζει τά μάτια του, γιά νά μή μποροῦν νά δοῦν τήν τελειότη-τα τῆς ταπεινώσεως πού χαρακτηρίζει ὅλο τό σωτηριῶδες ἔργο τοῦ ἐπουράνιου «Σκου-ληκιοῦ».
Ὁ ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής20 λέγει ὅτι: «Ὁ Χριστός εἶναι τό Σκουλήκι πού ξήρανε τήν κολοκυθιά», πού σκέπαζε τόν Ἰωνᾶ21, δηλαδή τήν σωματική λατρεία τοῦ νόμου, εἶ-ναι ὁ Ἴδιος πού εἶπε: «ἐγώ εἶμαι σκουλήκι, δέν εἶμαι ἄνθρωπος22, γιατί μέ τήν παρουσία Του κατήργησε τήν πρόσκαιρη λατρεία τοῦ νόμου.
«Ὁ Χριστός σταυροειδῶς σώζει τόν κόσμο. Πῶς ἔγινε αὐτό; Στήν Γεσθημανῆ, τήν νύ–κτα τῆς Μ. Πέμπτης, ἡ ἀνθρώπινη μοχθηρία σχεδιάζει τήν συντριβή τοῦ δικαίου καί ἀνα-μαρτήτου Κυρίου μας. Τήν ὥρα πού ὁ Χριστός ἑτοιμάζεται νά πιεῖ τό φοβερό ποτήρι, στήνεται τό κάθετο δοκάρι τοῦ Σταυροῦ Του μέ τά λόγια Του: «Πλήν οὐχ, ὥς ἐγώ θέλω, ἀλλ’ ὡς σύ». Ἡ σχέση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Θεό Πατέρα ἀποκαθίσταται καί πάλι. Ὁ Χρι-στός ξαναϋψώνει τήν κάθετο διάσταση τοῦ Σταυροῦ τῆς ἁγιότητος. Ἀλλά καί πάλι πάνω στό Γολγοθᾶ, ὅταν ἡ ἐσταυρωμένη ἀγάπη ὑψώνεται ἀνάμεσα σέ δύο ληστές, μέ τά μα-τωμένα χέρια ἁπλωμένα, χαράσσεται καί τό ὁριζόντιο δοκάρι τοῦ Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ μας μέ τά λόγια Του: «Πάτερ ἄφες αὐτοῖς οὐ γάρ οἴδασι τί ποιοῦσι».
Αὐτός εἶναι ὁ πραγματικός Σταυρός τοῦ Χριστοῦ, πάνω καί πέρα ἀπό τόν ξύλινο Στ-αυρό τοῦ πάθους Του. Εἶναι ὁ Σταυρός τῆς ὑπακοῆς καί τῆς ἀγάπης23».
Στά πολυαγαπημένα μου παιδάκια τῶν παιδιῶν μου: Κωνσταντῖνο, Ἀλέξανδρο, Νικόλα, Μάξιμο, Δημήτρη, Παναγιώτη, Ἐφραίμ καί στίς ἀρχόντισσες Βασιλεία καί Μυρτώ. Ὁ παπ-ποῦς. Μάρτιος 2026 Κ. Η. Δεσπότης